L'agriculture est le plus beau sentiment que j'ai

Soil living pest  insects        

Each year, a significant amount of the crops is destroyed by various pest Organisms. Besides viruses, bacteria, and fungi, the most important group are inset pests. Naturally occurring antagonists of pest insects are known for a long time and are also consciously used to control insects. Only in the middle of the 20th century did people increasingly trust in chemically synthesized agents for pest control. In the following decades, resulting environmental problems became evident and subsequently, the most persistent pesticides were banned in many countries. The chemical control of soil living pest insectsis therefore facing a dilemma: On the one hand, the active ingredient must reach the soil and be taken up by the insect, on the other hand it must not enter the ground water. Therefore a quick degradation of the poison in the soil is required. These contradicting requirements to pesticides in the soil are hardly fulfilled by any pesticide. Insect-pathogenic nematodes can replace some of the resulting gaps in insect control.

Among the most important soil living pest insects, the following can be successfully controlled with nematodes:

Black vine weevil (Otiorhynchus sulcatus), Ghost swift larva (Hepialus lupulinus) Garden chafer (Phyllopertha horticola) only larvae shown
Sciarid larvae (Lycoriella sp., Bradysia sp.) in cuttings, seedlings and mushroom houses Larvae of noctuids (e.g., cutworms, Agrotis spp.)
Mole crickets
(Gryllotalpa gryllotalpa)

Besides, there are a number of less important species, which are closely related to these species. Some of them can also be controlled with insecticidal nematodes, others are resistent. For many of these beetles, the effect of nematodes is simply not known.

The scarabaeid larvae (cockchafer, chafers and related species) deserve a more detailed consideration. In Europe, the most commonly foud specis on turf and lawn are:

By far the most common is the garden chafer, sometimes associated wih the June beetle, the cockchafer occurs sporadically. Dung-beetles as pestinsects are a new phenomenon. There are a few cases reported from Germany, Austria dn The Netherlands. The Welsh chafer has become a problem since 1998 on some areas in Germany. It is the most common pest in large parts of Belgium. Nema-green works reliably against the garden chafer, the dung beetles and the Welsh chafer. The June beetle (Amphimallon solstitale) and the European cockchafer (Melolontha melolontha), however, are hrdly affected by nema-green. There is evidence from more recent trials, though, which show that young larvae at the first moult are susceptible to nematodes in the field (www.insectconsultancy.nl).

Identification and biology of the beetles

Garden chafer (Phyllopertha horticola)

Distribution: Common in Europe and Asia s
Identification: Beetle 8-11 mm; Head and breast of beetle green-metallic to black. Wings brown to red-brown, with few hairs. Sides, legs and underside with light hairs. In contrast to other Scarabaeidae (like cockchafer of June beetle), the body is relatively flat. Chafers are swarmimg a view hours before noon from end of May to mid June.

Biology: One generation per year (Fig. 1). Adult beetles hatch end of May at night. The females emerge from the soil in the late afternoon and are easily detected the swarming males. Right after copulation, the females crawl back in to the soil and 70 to 80 % of the egges are laid off. Then, the females come out the soil and fly around, feed on leaves, blossoms or young apples, which can cause significant damage. More eggs are laid after this feeding at distances as far as 4 km from the point of hatching. Due to this behaviour, controlling the adult beetles does hardly affect the number of eggs laid into the ground since the females only show up a short time before egg-laying.

Fig. 1: Lifecycle of the garden chafer Phyllopertha horticola. To control this pest, a treatment with nema-green recommenden from mid Juli until end of September.

The larvae hatch about 4 weeks after egg-laying and go through 3 stages until pupation in April of the following year. The first instar feeds on dead organic matter and small grass roots in the soil at 5 to 10 cm depth, the second instar feeds on smaller and bigger roots. Most damage is caused by the third instar because it cuts the main grass roots and hence disconnects the water supply. This instar occurs from end of July onwards and lives in the upper 5 cm of soil. They are a preferred prey for birds and mammals. The larvae continue feeding until mid of October. Then they move down to 20 to 30 cm soil depth and stop feeding. The larva empties its intestine. Pupation does not occur before April the follwing year. The beetles fly out end of May.

June beetle or Summer Chafer (Amphimallon solstitiale)

Distribution: Europe, including Great Britain
Identification: Beetle 14 to 18 mm. Bright rown to dull yellow incolour and distinctly hairy.
Biology: Life cycle is completed in two, sometimes three years. Larvae overwinter 2 times, in Borthern Europe sometimes 3 times. Pupation in late spring. The chafer fly in June and July at dusk and hide during daytime. Flights in April and mid May have also been observed (Herr Willig, Pflanzenschutzamt Wetzlar, Hessen, Germany).

Cockchafer (Melolontha melolontha)

Distribution: In Europe up to Mid-Sweden. Lacking in Southern Italy, Spain and Portugal.
Identification: Adult 20 to 30 mm. Black head and reddish-brown wing-cases. Protruding tail. Scarcely haired. Grub grows up to 44 mm.
Biology: Life cycle completed in 3 (Southern Alps to 4 to 5 years (Northern Alps, Germany, Scandinavia). The beetles fly in May. They fly and feed on foliage of oaks and other trees at dusk. Eggs are laid in mid June and grubs hatch 5-6 weeks later. The grubs cause severe damage to orchards, vineyards and in tree nurseries and occasionall in home gardens. One year before the flight, the larvae pupate in August/September and hatches from the pupae the saem autumn. The adult beetle hibernates in the soil until it flies out in May.

Dung beetle (Aphodius spp.)

Distributution: Several species in Europe and Asia.
Identification: Small beetles (5 to 13 mm long). Side-margins nearly parallel. Top of body not haired. Underside with hairs. Head normally bent downwards leaving the mouth parts hidden underneath the head shield. Darker than garden chafer and never with metallic gloss.
Biology: Dung beetles are known to feed on feaces and dead organic matter. Recently, however, the species A. contaminatus was recorded damaging turf in Holland, Austria and Germany. This species completes its life cycle within a year (Abb. 1) and feeds preferably on rabbit dung. The larvae continue feeding during winter. Pupation takes place in August and the beetles hatch in September and immediately start laying eggs. Most larvae have developed to the 3rd stage by January of the following year.

Welsh chafer (Hoplia philanthus)

Distribution: Europe
Identification: About the same size as garden chafer. Beetle black with light hairs on wing cases giving them a glossy-silvery appearance. Strong legs with big hooks on the front legs.
Biology: Beetle hatch end of June and fly and lay their eggs on warm summer days. After hatching, the larvae feed from September to November and then agains from February to November. In dry summers, larvae will stop feeding and hid in deeper soil layers. The larvae pupate the second year after hatching from the egg and the beetles fly out in June. This beetle is occurring sporadically as a pest in Germany and Holland. In Wales und Northwest England as well as in Belgium, this beetle is a common pasture pest. It has advanced to the most serious turf pest in Belgium since the year 2001.

Identification of white grubs

White grubs are easily distinguished from other insect larvae by their C-shaped body, the well developed 3 pair of legs, the brown head capsule and the dark gastric sac shining through the back part of the Abdomen. The different species may be roughly separated by their size and the time of appearance. The following rules apply:
  • Larvae more than 20 mm long: Melolontha melolontha or Amphimallon solstitiale
  • Larvae found from November to April, Larva smaller than 20 mm: Aphodius spp. or Hoplia philanthus
  • Larvae found from June to October; less than 18 mm long: 1st of 2nd instar of of A. solstitiale, 1st instar of M. melolontha or 2nd-3rd instar of P. horticola or 2nd instar of Hoplia philanthus
The bahaviour of the white gives further hints to their identification. If the grubs are put on an flat but not slippery surface all species but the cockchafer crawl around non their abdomen. Cockchafer larvae crawl on their side.

To reliably identify white grubs, a good lense (at least 8-fold magnification) is needed. The main feature is the shape of the anal cleft and the arrangement of spines on the ultimate ventral body section, the so-called raster (Fig.. 2). The garden chafer can be easily distinguished from the June beetle by the shape of the anal cleft which is shaped like half-circle in the garden chafer but like a 'Y' in the June beetle. The raster of the cockchafer is characterised by 2 long parralel lines of spines reaching far out of the raster area. Larvae of the dung beetles (Aphodius sp.) often have irregularly arranged spines on the raster. Likewise the larvae of the Welsh chafer do not have any visible rows of spines on the raster. The claws of thsis species become distcintively smaller in size from the first to the third leg in this species (Fig. 2). Furthermore, larvae of this species are cheracterised by the dense patch of brown hairs on the mid of the back. The main attributes of the white grubs are summarised in fig. 2. The company e~nema provide help in the identification free of charge.

نوشته شده توسط بابک در ساعت 14:22 | لینک  | 

آتشک (Fire Blight)

 یکی از بیماری‌های مهم و خطرناک درختان میوه دانه‌دار در جهان و نیز ایران است.این بیماری حتی اگر در برخی مناطق، انتشار کمی هم داشته باشد، خسارات سنگینی را به درختان تحمیل می‌کند. بنابراین لازم است برنامه کنترلی دقیقی برای مهار بیماری در مناطق انتشار آن به اجرا درآید.

این بیماری اولین بار از نیویورک گزارش شده و تا ۲۰۰ سال محدود به آمریکای‌شمالی بود. با ورود مهاجران به آمریکای شمال غربی، این بیماری نیز در این مناطق گسترش پیدا کرد به ‌طوری که تا اوایل سال‌های دهه ۱۹۰۰ به تمام مناطقی که سیب و گلابی در آن کشت می‌شد، سرایت پیدا کرد.
در خارج از ایالات متحده، بیماری اولین بار در سال ۱۹۱۹ از کشور نیوزلند گزارش شد و بعد از آن در اواخر دهه ۱۹۵۰ در انگلستان شیوع پیدا کرد.

پس از آن، بیماری در تمام اروپا و مدیترانه گسترش یافت و خسارات زیادی به درختان میوه وارد کرد. امروزه در کشورهایی که بیماری در آنها گزارش نشده، مقررات سخت قرنطینه‌ای برقرار است.

در ایران، بعد از سال‌ها قرنطینه اولین بار در بهار ۱۳۶۸ از کرج گزارش شد و در حال حاضر از بیماری‌های مهم قرنطینه داخلی است در حالیکه به سرعت مرزهای قرنطینه را در هم شکسته و در حال پیشروی است. این بیماری اکنون در استآنهای تهران، آذربایجان، قزوین، زنجان و... خساراتی در ‌پی دارد.

خسارت این بیماری اصولا متوجه خانواده گیاهان Rosaceae (درختان به، سیب، گلابی، گل‌سرخ و سایر گیاهان زیتنی این تیره و به تازگی گیاه خاکشیر) بوده و عامل بیماری باکتری Erwinia amylovora از خانواده‌ Entrobacteriaceae است. جنس‌های مهمی از باکتری‌ها از جمله جنس مشهور سالمونلا که از باکتری‌های بیماری‌زای انسانی و جانوری است در این خانواده جای می‌گیرند.

● علائم بیماری

درختان مبتلا به آتشک مجموعه‌ای از علائم را نشان می‌دهند. به‌طور کلی سه نوع علائم قابل تشخیص است و زمان آلوده‌شدن درخت و اندامی که آلوده شده تعیین‌کننده نوع نشانه بیماری است. اولین نشانه‌ای که آشکار می‌شود، سوختگی شکوفه‌هاست که بلافاصله پس از باز شدن گل‌ها صورت می‌گیرد.
در مراحل اولیه آلودگی، گل‌ها ظاهری آبسوخته پیدا کرده و به سرعت سیاه می‌شوند. عموما کل شکوفه‌های یک خوشه دچار سوختگی شده و می‌میرند.

سوختگی شاخه‌ها بارزترین نشانه این بیماری است که یک تا چند هفته بعد از ریختن گلبرگ‌ها قابل مشاهده است. در این مرحله برگ‌ها و شاخه‌های آب‌دار نیز به‌ قهوه‌ای تا سیاه تغییر رنگ داده و سر‌شاخه‌ها به سمت عقب خم شده، حالت سر عصایی به خود می‌گیرند.

در ادامه فصل با گرم شدن هوا، روی همین شاخه‌ها می‌توان تراوشات باکتریایی (Ooz) را دید که به‌صورت قطرات ریز چسبناکی ترشح می‌شوند. در شرایط مساعد، آلودگی به شکل شانکر به سمت پایین (تنه درخت) توسعه یافته و در کل، درخت ظاهری سوخته در آتش پیدا می‌کند.

نشانه‌ها روی میوه هم قابل مشاهده است به‌ طوری‌که میوه‌های درختان بیمار- اگر در مراحل اولیه آلوده شوند- کوچک، تیره رنگ و چروکیده می‌مانند و - اگر دیرتر آلوده شوند- زخم‌های قرمز قهوه‌ای تا سیاه رنگ را روی سطح آن می‌توان دید.

روی این میوه‌ها هم می‌توان تراوشات باکتری را دید؛ به‌خصوص اگر هوا گرم و مرطوب باشد. اگر پایه درخت به بیماری حساس باشد(مانند درخت به)، کل درخت پژمرده شده و خواهد مرد. نشانه‌های بیماری را حتی در زمستان به صورت برگ‌های خشکیده روی درخت می‌توان دید.

● چرخه بیماری
ر فصل زمستان باکتری عامل بیماری را در شانکرهای ایجاد شده در شاخه‌ها می‌گذراند و در بهار با گرم شدن هوا دوباره فعال شده و خود را همراه تراوشاتی به سطح درخت می‌رساند. حشراتی مانند زنبور‌عسل که جذب این تراوشات می‌شوند و نیز قطرات باران عامل مهمی در انتقال باکتری‌ها به گیاه و ایجاد بیماری جدید هستند.
این انتقال از راه گل‌ها و نیز زخم‌های ناشی از نیش حشرات یا تگرگ و... صورت می‌گیرد و برای همین است که اولین نشانه‌های بیماری در شکوفه‌ها خود را نمایان می‌کند.

سپس باکتری پس از استقرار و تکثیر، راه خود را داخل درخت یافته و به طور سیستمیک در درخت منتشر می‌شود. در حرکت به سمت سرشاخه‌ها، آنها را خشکانده و در حرکت به‌ سمت تنه با ایجاد شانکر در آخر فصل خود را برای زمستان‌گذرانی آماده می‌کند.

گاهی این شانکرها به حدی توسعه می‌یابند که درخت مجالی برای ادامه زندگی نمی‌یابد و از پای در‌ می‌آید؛ این زمانی است که پاتوژن تمام درخت را آلوده کرده باشد.

● راه‌های مبارزه

بهترین راه برای کنترل آتشک، راهکارهای تلفیقی است که شامل عملیات باغبانی (که باعث کاهش حساسیت درختان و جلوگیری از انتشار بیماری در باغ شود)، تلاش برای کاهش میزان اینوکولوم اولیه در باغ و سمپاشی در زمان مناسب با باکتری‌کش‌ها برای پیشگیری از بیماری در زمانی که شرایط برای ایجاد بیماری مهیاست.
موثرترین کار در این مورد برای کاهش گسترش بیماری، اجتناب از کاشت پایه‌ها و ارقام حساس است. رقم‌های خیلی حساس سیب شامل موتسو، جوناتان و رم بیوتی، فیجی،‌ با حساسیت زیاد خود به بیماری، ترکیب خطرناکی را در باغ در زمانی که بیم اپیدمی بیماری می‌رود، می‌سازد چراکه اینچنین درختانی در اثر بیماری خواهند مرد. بیشتر ارقام مردم‌پسند گلابی نیز حساسیت بالایی به آتشک دارند.

سوختگی شاخه‌ها یکی از نشانه‌های معمول روی شاخه‌های جوان و آبدار است. بنابراین شیوه‌های هرس و استفاده کمتر از کودهای نیتروژنی که به کاهش رشد شاخه‌ها می‌انجامد، برای جلوگیری از این مرحله‌ بیماری اهمیت دارد. پیشرفت بیماری در داخل پیکره‌ درخت با هرس شاخه‌های آلوده در اوایل تابستان؛ یعنی درست زمانی که تازه آلوده شده‌اند به حداقل می‌رسد.

این‌کار به‌خصوص در مورد درختان جوان و کوتاه مهم است زیرا در این حالت فاصله شاخه‌های آلوده با تنه بسیار کم است. قطع شاخه‌ها باید از فاصله ۲۰ تا۳۰ سانتی‌متری زیر حاشیه محل آلودگی باشد. ضدعفونی وسایل هرس با الکل یا هیپوکلرید سدیم (وایتکس) بعد و قبل از بریدن هر شاخه نباید فراموش شود.

کنترل موثر حشرات با قطعات دهانی زننده- مکنده مثل شته‌ها، زنجره‌ها و پسیل گلابی به کاهش روند توسعه بیماری در مرحله سوختگی شاخه‌ها کمک می‌کند.

● کاهش اینوکولوم

منبع اینوکولوم اولیه باید با هرس و جدا کردن شاخه‌های آلوده و نیز قسمتی از تنه که نشانه‌های شانکر را بروز می‌دهد در طول فصل زمستان کاهش یابد.
سمپاشی با باکتری‌کش‌های سمی در زمان باز شدن غنچه‌های گل یا کمی بعد از آن به کاهش باکتری‌های تولید شده در شانکرهای زمستانه کمک می‌کند.

در باغی که سابقه بیماری آتشک را دارد شاخه‌هایی که رنگ آنها زرد نارنجی است باید یک تا دو هفته بعد از ریزش گلبرگ‌ها از درخت جدا شوند. این کار به‌خصوص زمانی مفید است که بیماری در مرحله سوختگی شکوفه‌ها کنترل شده و بنابراین شانکرها منبع اصلی آلودگی برای گسترش بیماری در تابستان محسوب می‌شوند.
جدا کردن شاخه‌های گوشتی و آبدار به محض ظهور اولین نشانه‌ها در آنها به محدود شدن انتشار و گسترش بیماری کمک خواهد کرد. اما این اقدام زمانی موثر است که با دقت در چند هفته اول بعد از گلدهی دنبال شود.

درمان به وسیله آنتی‌بیوتیک (Bacteriocide Spray):

بیشتر اپیدمی‌های خطرناک و جدی آتشک زمانی اتفاق می‌افتد که گل‌ها آلوده شوند. آنتی‌بیوتیک‌های مشخصی وجود دارند که می‌توانند در محافظت از گل‌ها در برابر آلودگی نقش داشته باشند. این مواد باید درست زمانی که گل‌ها ظاهر می‌شوند به کار روند.

سیستم‌های مختلفی برای تعیین زمان مناسب استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها طراحی شده است. بیشتر این سیستم‌ها براساس دما (معمولا بیش از ۳/۱۸ درجه سانتیگراد که در این حالت تجمع باکتری هنوز به حد آستانه عفونت نرسیده است) کار می‌کنند.

بعد از این مرحله بارش باران لازم است تا باکتری را به محل‌هایی که بتواند از آنجا وارد گیاه شود، برساند. بنابراین آنتی‌بیوتیک باید قبل یا بعد از بارش صورت گیرد تا در زمان بارندگی جمعیت باکتری زیر آستانه آلودگی باشد. آنتی‌بیوتیک‌ها در مرحله سوختگی شاخه‌ها در طول تابستان تاثیری ندارند و به‌کارگیری آنها برای محافظت توصیه نشده است.

آنتی بیوتیک‌هایی که برای درمان این بیماری مورد استفاده هستند شامل Streptomycin و Terramycin می‌شود. مورد اخیر به‌خصوص روی گلابی مصرف دارد. در مناطقی که مصرف استرپتومایسین مجاز نیست، می‌توان از Tetracyclin و Flumequin استفاده کرد.

البته گفتنی است مصرف آنتی‌بیوتیک در گیاه‌پزشکی و درمان بیماری‌های گیاهی، محدودیت‌هایی دارد. یکی از این محدودیت‌ها، مقاوم شدن باکتری‌ها به آنتی‌بیوتیک‌هاست که این مقاومت شامل باکتری‌های بیماری‌زای انسان نیز می‌شود که این امر خود منجر به اختلال در کنترل بیماری‌های انسان و حیوانات به دلیل حضور مداوم آنتی‌بیوتیک در طبیعت می‌شود. برای همین مصرف این مواد در گیاه‌پزشکی باید درنهایت دقت و با لحاظ کردن احتیاط فراوان همراه باشد.

نهایت اینکه بیماری آتشک اکنون در ایران، به یکی از مهم‌ترین بیماری‌های گیاهی کشور تبدیل شده و ریشه‌کنی و جلوگیری از گ سترش این بیماری خطرناک باید مورد توجه مراکز تحقیقاتی و دانشگاه‌های کشور قرار گیرد.
انجام تحقیقات در زمینه بیماری‌زایی پاتوژن عامل بیماری، اپیدمیولوژی، شیوه‌های پیشگیری و درمان بیماری نیازمند صرف وقت و هزینه از سوی مراکز تحقیقات کشور است و امید که روندی که برای مطالعه جنبه‌های مختلف بیماری در کشور وجود دارد، ادامه یافته و بلکه با سرعت بیشتری پیگیری شده و با کمک صاحب‌نظران و متخصصان بیماری‌شناسی گیاهی این بیماری در کشور ریشه‌کن شده و درختان از آتش بیماری نجات یابند.

ــ بیماری‌های سیب و گلابی؛ ا.ل.جونز. ترجمه سید محمد اشکان. مرکز نشر دانشگاهی
ــ عوامل بیماری‌زا و بیماری‌های مهم گیاهی ایران؛ دکتر ابراهیم بهداد، نشر یادبود اصفهان

آنتراکنوز گردو Walnut anthracnose


بیماری ناشی از قارچ Gnomonia leptostyla (آنامورف: arssonina juglandis) است، که دراکثر مناطق گردوکاری دیده می‌شود؛ نشانه‌های آن تشکیل لکه‌های فرو رفته گرد یا بیضی شکل روی شاخه، میوه و برگ است. آسروول‌های قارچ به صورت حلقه های متحدالمرکز روی لکه های برگی به وجود می‌آیند.


1- زینب wp80% و 2-1 درهزار

2- اکسی کلرورمس wp35% و 5-3 درهزار

3- ترکیب برور ______ 1-0.5 درهزار

توصیه ها:

سمپاشی زمستانه 3_2 نوبت که پس از ریزش برگها انجام می‌شود. سمپاشی بهاره 2 نوبت پس از ریزش گلبرگها .همچنین جمع آوری و سوزاندن برگهای آلوده ریخته شده و رعایت بهداشت باغ در کنترل بیماری موثر است.

بیماری لکه سیاه گردو walnut black spot

بیماری ناشی از باکتری Xanthomonas campestris pv.Juglandis است که موجب سیاه شدن گل آذین نر و لکه های قهوه‌ای تا سیاه روی میوه و برگ می‌شود

پژمردگی شاخه‌ی گردو walnut branch wilt

بیماری ناشی از Nattrassia mangiferae که درناحیه مورد حمله پوست شاخه ورقه ورقه شده و درزیر ورقه‌ها پودر سیاه رنگی شامل آرتروکنیدیم‌های قارچ تشکیل می‌شود. بیماری منجر به پژمردگی شاخه و خشک شدن برگهاست که همچنان به شاخه متصل باقی می‌مانند.


تقویت و آبیاری منظم گیاه بسیار موثر است

شانکر عمقی پوست گردو walnut deep bark canker(syn: walnut phlom canker)

بیماری ناشی از باکتری Erwinia rubrifaciens که نشانه‌های آن تشکیل رگه‌های قهوه‌ای درناحیه‌ی آوندهای آبکشی و لایه‌ی زاینده و خارج شدن صمغ سیاه رنگ از تنه‌ی گردوست

پوسیدگی فیتوفترایی طوقه و ریشه گردو walnut Phytophthora crown and root rot

بیماری ناشی از گونه‌های Phytophthora به ویژه Phytophthora cactorum است که موجب پوسیدگی طوقه وتولید تراوه(صمغ) سیاه رنگ می‌شود.


1- ترکیب بردو ----- 0.8 درصد

2- اکسی کلرورمس wp35% و 5 در هزار

توصیه: رعایت نکات زیر در کنترل و عدم توسعه بیماری موثر است.

1- اجتناب از آبیاری غرقابی و عدم تماس طوقه با آب آبیاری

2- بررسی برای حصول به پایه‌های مقاوم.

3- حذف قسمتهای آلوده دور یقه و طوقه درخت تا بافت سالم و سپس پانسمان با سموم توصیه شده.

شانکر سطحی پوست گردو walnut shallow bark canker

بیماری ناشی از Erwinia nigrifluens که نشانه‌های آن تشکیل آسیبهای نامنظم به رنگ قهوه‌ای تیره روی تنه و شاخه‌های اصلی است.

ارزیابی مقاومت ارقام گیلاس نسبت به باکتری Pseudomonas syringae عامل بیماری شانکر درختان میوه هسته دار

بیماری شانکر باکتریایی درختان میوه هسته دار در تمامی مناطق اصلی پرورش درختان میوه در دنیا شیوع داشته و یکی از مهمترین بیماریهای این درختان از جمله گیلاس می باشد. چون ارقام مختلف گیلاس نسبت به بیماری شانکر باکتریایی حساسیت متفاوتی دارند، استفاده از ارقام مقاوم به این بیماری راهکار مناسبی برای کنترل آن است. بیماریزایی Pseudomonas syringae pv. syringae (Pss) از کلکسیون آزمایشگاه باکتری شناسی بخش بیمارهای گیاهی موسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی جدا شده از درختان گیلاس استان تهران دوباره اثبات گردید. در این بررسی تعداد 21 رقم گیلاس پیوند شده روی پایه آلبالو تلخ (Pronus mahaleb.) شامل هیبرید شماره 1 کرج، شعاع السلطنه، سیاه مشهد، سیاه دانشکده، همدان، بلامارکاد پیش رس ایتالیا، شبستر، حاج یوسفی، ناپلئون، لامبرت، بلادی باربون، قرمز رضاییه، مشهد، زرد دانشکده، اراک، قرمز باغ نو، ابرده، میکرز، دیررس ایتالیا، رودچون و قزوین استفاده شد. برای بررسی مقاومت این ارقام سوسپانسیون باکتری مورد نظر به آنها تزریق و پس از نگهداری در شرایط گلخانه و هوای آزاد نتایج مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد که ارقام گیلاس از نظر حساسیت به شانکر باکتریایی اختلاف معنی دار داشته و ارقام شعاع السلطنه، سیاه مشهد، بلامارکاد پیش رس، شبستر، حاج یوسفی، ناپلئون، دیررس ایتالیا، رودچون و قزوین مقاومت بالاتری نشان دادند. ارقام هیبرید شماره یک کرج، سیاه دانشکده، همدان، لامبرت، قرمز رضاییه، مشهد، زرد دانشکده، اراک، ابرده و میکرز به عنوان نیمه حساس و ارقام بلادی باربون و قرمز باغ نو به عنوان حساس ارزیابی شدند. هیچکدام از ارقام گیلاس مقاومت کامل نشان ندادند.

عارضه خشکیدگی خوشه خرما(پژمردگی میوه)
چروکیدگی میوه عارضه‌ای است که درسالهای اخیر درپاره‌ای از مناطق خرما خیز کشور مانند جیرفت، کهنوج و بوشهر مشاهده گردیده است. اولین بار درسال 1368 ازمنطقه رودبار کهنوج گزارش شده است. ازعوارض ناشناخته کشور است که سالانه درسطح وسیع خسارت وارد می‌کند. سرعت انتشار عارضه بسیار بالا است، بطوری که دربوشهر درسال1378 ظرف مدت یک هفته سراسر نخیلات استان را فرا گرفت و میزان خسارت را به 40درصد رساند. وقوع عارضه با چروکیده شدن ناگهانی حبه‌های خرما در مرحله تبدیل خارک به رطب است. سایر علائم بصورت ایجاد لکه‌های قهوه‌ای رنگ درمحل اتصال خوشچه‌ها به محور خوشه اصلی که منجر به پیدایش یک نوار قهوه‌ای رنگ و سرتاسری دریک طرف محور خوشه اصلی می‌گردد. درمحل اتصال خوشچه‌ها به محور خوشه اصلی ترکهایی ظاهر می‌شود. همچنین میوه‌های نارس بسرعت پژمرده شده و پلاسیده می‌شوند.

دربررسیهای انجام شده هیچکدام از عوامل پاتوژنیک ازمیوه‌های آلوده جداسازی نگردیده‌ است. بنظر می‌رسد عارضه با عواملی چون درجه حرارت و آبیاری و تغذیه در ارتباط است.

سفیدک پودری هلو و شلیل Peach powdery mildew

بیماری سفیدک سطحی یا سفیدک نمدی هلو اولین بار در ایران دراطراف تهران درسال 1326 توسط اسفندیاری گزارش شده است. معمولا درهرجا که هلو کشت می‌شود بیماری نیز دیده می‌شود. علاوه بر هلو به شلیل نیز حمله می‌کند. عامل بیماری قارچ Sphaerotheca pannosa var. Persica است. علت نامگذاری آن به پانوزا بواسطه تولید حالت نمدی است. قارچ انگل اجباری است و نمی توان آن را روی محیط کشت پرورش داد. این قارچ زمستان را به دو صورت ریسه درجوانه و بصورت کلیستوتیسیم می‌گذراند.

نشانه‌های بیماری روی برگ در ابتدا بصورت ایجاد لکه‌های سبز کمرنگ و یا مایل به قهوه‌ای ودرنهایت تشکیل بافت نمدی است. برگهای پیر بندرت مورد حمله قارچ قرار می‌گیرند و مقاومند. خسارت بیماری در حالتی که به میوه حمله می‌کند فوق‌الاده زیاد است زیرا ارزش و بازار پسندی میوه بطور محسوس تقلیل می‌یابد. روی میوه لکه‌ها گرد هستند. اگر میوه سبز باشد لکه سفیدرنگ و اگر میوه متمایل به قرمز رنگ باشد لکه زرد چرکین به نظر می رسد. قسمتهای لکه‌دار میوه سفت و سخت شده و از رشد طبیعی باز می‌ماند. سرشاخه‌های مبتلا به قارچ باریک و ضعیف مانده وجوانه‌های آنها کوچک می‌شود.

کنترل بیماری:

· کنترل مکانیکی: آبپاشی، باران، آب سردوگرم ، ازبین بردن غشای نمدی ازجمله اقداماتی است که درکاهش بیماری موثر است.

· کنترل بیولوژیکی: قارچ عامل بیماری در مناطق مرطوب بوسیله تعدادی قارچهای هیپرپارازیت که مهمترین آنها Cicinobolus cesatii می‌باشد پارازیته شده‌اند و ازبین می روند ویا لااقل کاهش می‌یابد.

· کنترل زراعی: حفظ حاصلخیزی خاک، هرس و واریته‌های مقاوم(ارقام هلو مخملی، کاردی و حاج کاظمی نسبت به بیماری حساس و ارقام پائیزه مقاومند.)

· کنترل شیمیایی:

1- دینوکاپ(کاراتان) LC EC 35% و 1 درهزار

2- دینوکاپ(کاراتان) FN-57 WP18.25% و 1 درهزار

3- سولفور(الوزان- کوزان) WP80-90% و 4-3 درهزار

4- بنومیل(بنلیت) WP 50% و 0.5 درهزار

توصیه‌ها: بهترین زمان سمپاشی بعد از ریختن گلبرگها و تشکیل میوه است. درصورت لزوم 7-3 نوبت سمپاشی انجام می‌گیرد. نوبت اول سمپاشی مهم است و سمپاشی‌های بعدی به فاصله 10 روز انجام می‌پذیرد.

لکه آجری برگ بادام و لکه قرمز برگ آلو
هردودرایران وجود دارد،ولی لکه آجری مهمتر است. اولین بار اسفندیاری در سال 1348 بیماری را روی بادام در ارومیه و لرستان مشاهده کرد. سپس Steyaert بلژیکی متخصص بیماریهای گیاهی که مامور کمک و همکاری با ایران بود این بیماری را مشاهده کرد. در منطقه خفر فارس بیماری لکه آجری به شدت دیده میشود. عامل لکه آجری Polystigma ochraceum ) Polystigma amygdalium) وعامل لکه قرمزآلو Polystigma rubrum است. روی برگ بادام لکه‌ها کشیده و بزرگند ولی روی برگ آلو لکه‌ها تقریبا گردند. لکه آجری بادام به برگ حمله می‌‌کند، ولی لکه قرمز علاوه بر برگ به شاخه نیز حمله می‌کند. در هردو لکه‌ها چرمی وضخیم هستند. بیماری منوسیکل است. روی برگهای زمین ریخته پری‌تیسها تشکیل می‌شود.آلودگی توسط آسکوسپور ایجاد می‌شود، نقش پیکنیدها دربیماری مشخص نیست وآلودگی نمی‌دهد. برای تشکیل آسکوکارپ 2-1 ماه سرمای نزدیک صفردرجه لازم است. قارچ در محیط کشت قابل کشت نمی باشد. این بیماری از نظر بیولوژی تقریباً مشابه لکه سیاه سیب است، یعنی دارای دو فاز ساپروفیتی و پارازیتی است. حذف مرحله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⠠??‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌ ساپروفیتی می‌تواند تا حدی بیماری را کنترل کند.

کنترل شیمیایی:

1- مانکوزب (دیتان ام-45) WP 80% و 2 در هزار

2- اکسی کلرورمس(کوپراویت) WP 35% و 3 در هزار

3- ترکیب بردو ---------- 1 درصد

4- سم جدید Triforin (ساپرول) به مقدار : 3 در هزار

توصیه‌ها: نوبت اول سمپاشی بعد از ریزش گلبرگها وسپس به فواصل12روز. جمع آوری ودفن برگها

لکه غربالی درختان هسته دار Stone fruit shothle spot


بیماری بصورت جهانی گسترش دارد و روی زردآلو، هلو، بادام دارای اهمیت خاصی است . پاتوژن به اغلب قسمتهای گیاه حمله می کند. لکه های روی برگ ریزش کرده و سوراخهایی روی آن ایجاد می‌کند. روی میوه زردآلو حالت زگیل ایجاد می‌نماید. در بادام ریزش برگ شدید می‌دهد. عامل ‌بیماری ‌قارچ Wilsonomyces carpophilus است. قارچ اسپورودوکیم تولید می‌کند؛ کنیدیم روی جوانه ها زمستانگذرانی می‌کند کنیدیها با باران پخش می‌شوند.

کنترل شیمیایی:

1. کاپتان WP50% و 3 در هزار

2. ترکیب بردو --------- 2%

3. اکسی کلرورمس WP35% و 5-3 هزار

توصیه ها: 3نوبت سمپاشی . سمپاشی پاییزه بعد از ریزش گلبرگها ،سمپاشی زمستانه بعد متورم شدن جوانه ها ،تکرار سمپاشی بعد از ریزش گلها و تکرار آن بفواصل 14روز

ویروس برگ باد بزنی مـو Grapevine fan leaf virus

عامل برگ باد بزنی مو ویروسی از جنس نپوویروس است که انتشار جهانی دارد و یکی از عوامل عمده زوال ارقام مو می باشد. گونه های Vitis vinifera و هیبریدهای آن به ویروس حساس است. سویه های عمده ویروس عبارتند از fanleaf و yellow mosaic و vein banding .

سفیدک پودری انگور (سیاه بور) Grapevine powdery mildew

بیماری در مناطق مختلف ایران نامهای متفاوتی چون کفک (در رشت)، سیاه‌ بور (اصفهان)، سفیدک (شیراز)، شته (کاشان) دارد. طبق بعضی ازشواهد و مدارک، اصلِ بیماری ازسرزمین ژاپن است. اولین بار قارچ عامل در سال 1834از امریکای شمالی گزارش شده است ولی بیماری درامریکا از اهمیت چندانی برخوردار نبود. بیماری برای اولین بار درسال 1845 درناحیه بریتانیای کبیر در گلخانه‌های Margate توسط باغبان انگلیسی به نام Tucker مشاهده شده است. شدیدترین اپیدمیهای آن مربوط به کشورهای اروپایی به خصوص کشور فرانسه، اسپانیا وایتالیا است که دربعضی ازسالها محصول تاکستانها را به کمتر از یک چهارم کاهش داده است. بیماری در ایران برای اولین بار درسالهای 51- 1250 در رضائیه مشاهده شده است. اکنون بیماری در تمام نقاط انگورخیز کشور دیده می‌شود.

عامل بیماری قارچ Uncinula necator است که میسلیوم قارچ کاملاً سطحی است و مواد غذایی خود را بوسیله هاستوریم(مکه) تأمین می‌نماید؛ همچنین این مکه‌ها برای تثبیت قارچ درسطح نبات بکار می‌رود. زمستانگذرانی قارچ به صورت میسیلیوم درداخل جوانه‌هاست. البته در مناطق سرد زمستانگذرانی بصورت پریتسیوم نیز می‌باشد.

شدت بیماری موقعی که جوانه‌ها متراکمند یا رطوبت بالاست و جاهای که سایه‌دار است بیشتر است. در اثر حمله قارچ کیفیت و کمیت میوه کاهش یافته، همچنین باعث حساسیت درخت به سرما می‌شود. قارچ به میوه، برگ، خوشه، جوانه، پیچکها، دم میوه و شاخه‌های جوان حمله می‌کند. در اثر حمله پوششهای سفید و خاکستری روی اندامهای گیاه دیده می‌شود. در روی برگ لکه‌هایی محدود را ایجاد می‌کند که در آخر فصل این لکه‌ها نکروزه می‌گردند. حمله قارچ به غوره‌ها به علت عدم تعادل فشار در قسمت داخلی و خارجی باعث ترکیدن میوه می‌گردد وپیش از آنکه غوره‌ها به نصف اندازه حقیقی برسند می‌ریزند. میوه‌های رسیده مورد حمله قارچ قرار نمی‌گیرند. خوشه‌های سفیدک زده کمی سیاه و سبک هستند. اگر بیماری هنگام گل و قبل از آن شدید شود گلها می ریزند و دانه تشکیل نمی‌شود. حبه‌ها کوچک مانده و رشد نمی‌کنند و آبدار نمی‌شوند غالباً حبه‌ها ترک خورده و می پوسند. سفیدک مو درشرایط خشک بدون ترک خوردن باعث زودرسی انگور می‌شود. درهوای مرطوب شکافها روی انگور یا غوره زود پیدا می‌شود.


1- گوگرد میکرونیزه ---------- kg90- 60 در هکتار

مبارزه با گوگرد در 3 نوبت انجام می‌شود. نوبت اول در 7- 6 برگی جوانه‌ها به میزان 15-10 کیلوگرم. نوبت دوم بعد از ریختن گلبرگها و بسته شدن دانه به میزان 30-20 کیلوگرم و نوبت سوم 20-15 روز بعد به میزان 40-30 کیلو، در صورت انبوهی تاکستان تا 60 کیلوگرم قابل افزایش است.

2- سولفور(الوزان- کوزان) wp80-90 % و 4-3 درهزار

3- دینوکاپ(کاراتان) FN-57 wp 18.25 % و 1 درهزار

4- پنکونازول(توپاز) EW 20 % و 0.125 درهزار

5- هگزاکونازول(انویل) SC 5 % و0.25 درهزار

6- نوآریمول(تریمیدال) EC 9 % 2/0 درهزار

توصیه‌ها: دینوکاپ در نوبت اول که هوا خنکتر است مصرف شود و سولفور در نوبتهای بعدی که هوا گرمتر است. هرس سبز درختان مو و از بین بردن علفهای هرز ، جهت کاهش رطوبت و تهویه باغ در کاهش بیماری موثر است.

پوسیدگیهای انگور Grapevine rots
پوسیدگیهای انگور براثر عوامل ساپروفیتی یا پارازیتهای ضعیف صورت می‌گیرد که در مراحل مختلف رشد به میوه حمله می‌کنند وباعث فساد آن می‌شوند. عواملی چون Greenaria uvicola باعث پوسیدگی تلخ انگور(grape bitter rot) می‌شود، Glomerella cingulata باعث پوسیدگی انگور رسیده (rip rot) می‌شود که معمولاً موقع برداشت محصول دیده می‌شود. این پوسیدگی به رنگ قرمز مایل به قهوه‌ای دیده می‌شود. عواملی چون Guignardia bidwellii و Bortysphaeria obtusa باعث پوسیدگی سیاه رنگِ برگ، میوه و ساقه‌ی مـــو می‌شوند.

پوسیدگی خوشه (bunch rot) ناشی از Botryotinia fuckeliana (آنامورف: Botrytis cinerea) است که در آن خوشه‌ی انگور لهیده و روی آن پوشش خاکستری قارچ تشکیل می‌شود. پوسیدگی خوشه ممکن است براثر Lasiodiplodia theobromae (Botrysphaeria rhodina) نیز بوجود آید لکن در این حالت پوسیدگی ابتدا قرمزرنگ و سپس سفید است ونهایتاً میوه مومیایی می‌شود.

کنترل پوسیدگیها:
جلوگیری از صدمه دیدن فیزیکی، شیمیایی وحمله حشرات بخصوص در مراحل آخر رشد، همچنین انبار سریع میوه‌ها در دمای پایین و جداسازی میوه‌های آلوده در کاهش پوسیدگیها موثر است.

بیماری پوسیدگی گل‌آذین خرما

بیماری پوسیدگی گل‌آذین خرما Khamedj

بیماری خامج قدمت طولانی دارد و در اکثر نقاط نخل خیز دنیا وجود دارد. اولین گزارش تکنیکی را cavara درسال 1925 داده است. بیماری در مناطقی که دارای زمستانهای طولانی است یا بارندگیهای بهاره زیاد است یا درخاکهایی که آب درآنها جمع می‌شود یا نمک آنها زیاد است، مخرب است. بیماری درعراق وخوزستان گاهگاهی طغیان می‌کند معمولا بعد از زمستانهای سرد و طولانی باهوای مرطوب این اتفاق می‌افتد.

عامل بیماری خامج قارچ Mauginiella scaettae است. زمان حمله قارچ موقعی است که خوشه‌های گل دهنده (spattes) دراوایل بهار شروع به رشد می‌کنند. بعد از حمله قارچ به بافتهای گل و قبل از باز شدن اسپاتها لکه‌های قهوه‌ای یا زرد رنگی روی آنها ظاهر می‌شود. سطح داخلی اسپات زیر لکه‌ها زرد و شفاف است. قارچ قادر است مستقیماً بدرون اسپات نفوذ کند ازاین جهت یک پارازیت قوی محسوب می‌شود. عامل بصورت میسلیوم بین سلولی دربافتهای کهنه زمستان گذرانی می‌کند. دربررسی‌های مرکز تحقیقات کشاورزی خوزستان درمناطق آلوده تا 30% گل‌آذین‌ها ممکن است ازبین بروند و این امر مستقیماَ روی تولید محصول اثر منفی دارد.


1- جمع آوری وسوزاندن گل آذین‌های آلوده

2- استفاده از گرده سالم
3- استفاده از ارقام مقاوم: واریته‌های Tafezoune و Hamraim و Takernest مقاومند.

استفاده ازسموم تری‌دمورف و پروپیکنازول و تیوفانات متیل درحال حاضر درکنترل بیماری موثر است

آنتراکنوز انبه Mango anthracnose

بیماری ناشی از Glomerella cigulata است، که به قسمتهای هوایی گیاه (برگ، شاخه، گل و میوه) حمله می کند. لکه های کوچک قهوه ای تا سیاه روی شاخه و برگ بوجود می آورد.

کنترل :

استفاده از قارچ‌کشهای فربام، زینب، کاپتان به نسبت 2- 1.5 درهزار

توصیه‌ها: 1- تقویت گیاه 2- حذف شاخه‌های خشکیده 3- کنترل آفات وسایر بیماریها

لکه سیاه انبه Mango scab
بیماری ناشی از Elsinoe mangiferae (A: Sphaceloma mangiferae) که روی برگ، شاخه و میوه تولید لکه های کوچک قهوه ای تا سیاه می کند که در شرایط مرطوب روی آنها پوشش مخملی زیتونی به وجود می آید. دربرگهای مسن وسط لکه ها سفید یا خاکستری و حاشیه آنها قهوه ای است. در بعضی از این لکه ها آسکوکارپ قارچ دیده می شود

پژمردگی باکتریایی موز Moko
بیماری موکو ناشی از Pseudomonas solanacerarum که باعث تغییر رنگ آوندها و زردی و نکروز برگ می شود. پاجوشها زرد و سپس سیاه می شوند. بیماری در مناطق موزکاری چابهار دیده شده است.

توصیه: در صورت مشاهده علائم بیماری ریشه کن کردن درختان توصیه میشود

مومیایی درختان میوه Monilia brown rot

عامل بیماری Moniliniaاست که آنامورف آن monilia می باشد. سه گونه دارد:

1- M. Laxaمعروف به European brown rot

2- M. Fructicolaمعروف به American brown rot که در ایران وجود ندارد.

3- M. Fructigena

میزبانها در ایران : سیب، گلابی، به، زردآلو، گوجه، گیلاس و زردآلو درایران مهمتر است و M.laxaاز آن جدا شده است(از سمنان). بیماری به گل شاخه و میوه میزند ولی میوه های رسیده حساسترند. میوه هایی که روی درخت کاملاً سالمند ویکدفعه شروع به قهوای شدن می کنند مشکوک به این بیماریند. میوه های آلوده سریعاً می ریزند. اینها به تدریج می پوسند وحالت چرمی سفتی پیدا می‌کنند وتشکیل اسکلروت قارچ را می دهند. اسکلروت در بهار جوانه زده وتولید آپوتیسیم می نماید وآسکوسپورها گیاه را آلوده می‌کنند.

کنترل شیمیایی: سمپاشی زمستانه (زیرا به سه صورت اسکلروت ، میسلیوم و کنیدی زمستانگذرانی دارد) . سمپاشی دربهار بعداز تشکیل گل انجام می شود.

توصیه: بهداشت باغ ؛ جمع آوری میوه های آلوده . هرس شاخه های آلوده

پوسیدگی قهوه‌ای(درونی) میوه انجیر fig brown rot(fig endosepsis)

بیماری ناشی ازقارچ ناقص Fusarium moniliforme است که اسپورهای آن با زنبور Blastophaga به داخل میوه‌ی انجیرانتقال می‌یابد وموجب پوسیدگی داخل میوه می‌شود


لکه برگی سرکوسپورایی انجیر fig cercospora leaf spot

بیماری ناشی از Cercospora spp (مانند C. bolleana) است؛ که منجر به تولید لکه‌های مازویی در برگ انجیر می‌شود.

ترشیدگی انجیر fig souring

بیماری درایران ناشی از مخمر Hanseniospora osmophila است که با مگس سرکه یا سوسک میوه انجیر از طریق چشم میوه انجیر به داخل آن انتقال می‌یابد. این مخمر‌ها باعث ترشیدگی، ایجاد بوی الکل و تغییر رنگ میوه می شوند.

شانکر انجیر fig Phomopsis canker

بیماری بیشتر در انجیرهایی دیده می‌شود، که نیاز به هرس شدید دارند. درایران شانکر انجیر در استهبانات فارس دیده شده است. بیماری ناشی از Diaporthe cinerascens (آنامورف: Phomopsis cinerascens) است. دراثر حمله قارچ روی شاخه‌ها شانکر ایجاد می‌شود و شاخه‌ها پژمرده و دچار زوال تدریجی می گردند. آلودگی از محل هرس شروع می‌شود ومعمولاَ درفصل بارانی صورت می‌گیرد. قارچ درسال اول آلودگی تغییر رنگ را روی شاخه ایجاد می‌کند و بتدریج طی 4-3 سال اطراف تنه وشاخه را فرا می‌گیرد. دراثر مقاومت گیاه بافت پینه‌ای اطراف شانکر تشکیل می‌شود. قارچ درپینه نفوذ کرده ودرسال بعد فعال می شود. دراثر فعالیت سالانه قارچ دوایر متحدالمرکزی تولید می‌شود. قارچ دو نوع پیکنیدیوسپور تولید می‌کند. نوع α ونوع β که نوع α درایران دیده شده است. اسپورها ازمحل زخمهای ایجاد شده دراثر عوامل طبیعی وفیزیکی ویا حمله حشرات نفوذ می‌کنند.


بهترین روش کنترل بیماری پیشگیری ازنفوذ قارچ درگیاه وباغ است. که شامل

1. تنظیم زمان هرس(هرس همراه با بارندگی نباشد)

2. تهیه قلمه سالم

3. معالجه زخمها

4.ضدعفونی ابزار هرس

آنتراکنوز مــــــو Grapevine anthracnose

بیماری دراثر فعالیت قارچ Elsinoe amplina (آنـامورف: Sphaceloma amplinum) است. قارچ به اندامهای مختلف (برگ، خوشه، شاخه) حمله می‌کند. در اثر حمله قارچ لکه‌های فرورفته با بافتهای مرده تشکیل می شوند.


1- تقویت گیاه

2- حذف شاخه های خشکیده در پاییز

3- کنترول سایر افات و بیماریها

لکه زاویه ای برگ مـــــو Grapevine angular leaf spot

بیماری ناشی ازPseudocercospora vitis) Mycosphaerella angulata ) که نشانه آن تشکیل لکه های قهوه ای زاویه دار در یک یا دو طرف برگ است

سرطان طوقه‌ی مـــــــو

سرطان طوقه‌ی مـــــــو Grapevine crown gall

بیماری در گیاهان مختلف ناشی از گونه‌های Agrobacterium است؛ که نشانه‌ی آن تشکیل قسمتهای متورم در طوقه و ندرتاً ریشه و ساقه گیاه است. گالها به علت رشد وتکثیر سرطانی یاخته‌های آلوده ایجاد می‌شوند. تبدیل یاخته‌های عادی به یاخته‌ای سرطانی بر اثر ورود پلاسمید مولد غده (Ti plasmid) به یاخته و ادغام DNA مولد غده (Ti DNA) در کروموزم یاخته صورت می‌گیرد. بیماری در انگور ناشی از Agrobacterium vitis است. باکتری عامل بیماری در گذشته تحت عنوان بیووار 3 گونه A. tumefaciens نامیده ‌می‌شد.

توصیه: انتخاب نهالهای سالم یکی ازبهترین روشهای کنترل بیماری است. ضدعفونی ابزار هرس وجلوگیری از زخمی شدن شاخ و برگ نیز توصیه می شود.

سفیدک داخلی(کرکی، کاذب) مــــــــــــو Grapevine downy mildew

سفیدک کرکی مو برای اولین بار در جهان درسال 1837 توسط schweinitz درآمریکای شمالی روی موهای وحشی مشاهده و ثبت گردید. بیماری با انتقال پایه‌های مقاوم به فیلوکسرا از امریکا به فرانسه و اروپا منتقل شد. شدت خسارت درفرانسه به حدی بود که صنعت شرابسازی را به رکود کشانید. بیماری در ایران برای اولین بار درسال 1325 توسط اسفندیاری گزارش شد.

عامل بیماری شبه قارچ Plasmopara viticola از خانواده Pronosporacea است که میسلیوم بدون دیواره عرضی تولید می‌کند. پاتوژن زمستان را به صورت اُاُسپور در داخل برگهای مرده وگاهی در میوه وشاخه می‌گذراند. برگهای آلوده نیز با حفظ میسلیوم‌های قارچ از نظر زمستان گذرانی حائز اهمیت هستند.

بیماری معمولاً بروی برگها، جوانه‌ها، خوشه‌های نارس و یا تقریباً رسیده ظاهر می‌گردند. دراثر حمله قارچ به برگها ابتدا نقاط روشن و غیرمشخص که حالت روغنی دارند ظاهر می‌شوند. سپس بافتهای برگ به تدریج مرده ونکروزه می‌شوند. شاخه‌های اصلی نیز ممکن است مرده یا قهوه‌ای شوند جوانه‌های جوانی که آلوده می‌شوند کوتاه مانده اما قطورتر از جوانه‌های نرمال به نظر میرسند. در شرایط مرطوب شاخه‌ها و برگهای آلوده بوسیله‌ی پوشش سفیدرنگ که اسپورانجیوفر قارچ است، پوشیده می‌شوند. آلودگی خوشه‌ها اگر در اول فصل باشد میوه‌های جوان بخصوص حبه‌های داخلی خوشه از اندام بار قارچ پوشیده می‌شوند که باعث چروکیدگی، چرمی شدن و تغییررنگ میوه‌ها می‌گردند.


1- کاپتان wp 50 % و 3 درهزار

2- زینب wp 80 % و 3-2.5 درهزار

3- مانب wp 80 % و 2.5- 2 درهزار

توصیه‌ها: نوبت اول سمپاشی قبل از گلدهی و تکرار آن هر 10- 7 روز بر اساس نیاز انجام شود. هرس سبز در کاهش بیماری موثر است.

فتیله نارنجی(دارخور) Cytospora canker

بیماری فتیله نارنجی روی درختان گیلاس در سال 1325 توسط اسفندیاری از کرج جمع آوری و گزارش شده است. دارای مزبانهای مختلفی از جمله گردو، چنار، تبریزی، گیلاس، زردآلو، قیسی و سیب می‌باشد. هنگام حمله قارچ شاخه‌های مبتلا از قسمت پایین شکسته و یا قطع ویا مورد حمله حشرات قرار می‌گیرند. برگهای شاخه‌ی آلوده پژمرده و سبز خشک می‌شوند و سپس فتیله(cirrhus) ‌های نارنجی، زرد یا قهوه‌ای عامل بیماری که در واقع اسپورهای قارچ است، درسطح شاخه‌ها ظاهر می‌شوند. براثر حمله قارچ، شاخه‌ها و سرشاخه‌ها ضعیف و خشک شده و علائم دای بک die-Bach در آنها ظاهر می‌شود. بر روی شاخه و تنه نیز زخم و شانکرهایی ممکن است بوجود آید. مقاومت درختان مسن بیشتر است ولی درختان مسن و ضعیف تر بیشتر دچار بیماری می‌شوند. در مراحل آخر پوست تنه وشاخه درمحل شانکر از چوب جدا شده و قسمتهای بالای شانکر می‌خشکد. آلودگی بیشتر در فصول پاییز و زمستان حادث می‌شود.

عوامل بیماری گونه‌های مختلف جنس Cytospora می‌باشند. گونه‌ها شامل:

1- Cytospora persoonii

2- C. juglandicola

3- C. juglandina

4- C. rubescens

5- C. ambiens

6- C. cincta

عوامل مکانیکی نظیر تگرگ، محل تغذیه حیوانات و حشرات، هرس نامنظم، سرما وگرما ، یخبندان که منجر به ترک و شکاف پوست درختان می‌شوند باعث تسریع در آلودگی میزبانها می‌گردد، البته ورود انگل به گیاه بطور مستقیم و طبیعی از راه کوتیکول و منافذ بافتهای پوششی صورت می‌گیرد.(عکسها مربوط به مناطق خفر و میمند می باشد.)

کنترل :

هر اقدامی که بتواند از ضعف درختان و حمله بیماری جلوگیری کند درپیشگیری از بیماری موثر است. تقویت درخت و رعایت اصول زراعی صحیح (عدم احداث باغ در زمینهای آهکی و کم عمق و آبیاری منظم) و مبارزه با آفات کمک بزرگی برای جلوگیری از ضعف درخت می‌باشد.

درمورد مبارزه شیمیایی می‌توان گفت که برداشتن بافتهای آلوده و فاسد پوست درخت درمحل شانکرها با ابزار مناسب و بلافاصله پانسمان آن با چسب مخصوص حاوی 3% ماده موثره Thiophanate-metyl در فصل مناسب درسالم سازی درختهای مبتلا(بخصوص سیب) رضایت بخش می‌باشد. همچنین ازسموم مثل کاپتان به نسبت 2در هزار نیز می‌توان استفاده کرد.

1- ترکیب بردو ------- 2درصد

2- اکسی کلرورمس WP35% و 5-3در هزار

3- تیوفانات متیل WP70% و 0.5-0.6درهزار

4- بنومیل WP50% و یک در هزار

توصیه: بهترین زمانها برای سمپاشی پاییز پس از ریزش گلبرگها و اواخر بهار به مقدار 2-1 نوبت می‌باشد.

سوختگی سیاه نخل date palm black scorch

بیماری ناشی از قارچ Ceratocystis paradoxa (آنامورف: Chalara paradoxa) که به قسمتهای مختلف نخل مانند برگ، جوانه مرکزی، گلوگاه و خوشه حمله می کند و در برگها و گل‌آذین سوختگی سیاه بوجود می‌آورد.


سوختگی برگ بادام almond leaf scorch

بیماری ناشی از باکتری گرم منفی محدود به آوندهای چوبی به نام Xylella fastidiosa است. دراثر حمله باکتری به درختان بادام قسمتهایی ازبرگ وبه ویژه نوک و حاشیه آن دچار سوختگی میشود

آنتراکنوز موز Banana anthracnose

بیماری ناشی از قارچ Colleotrichum musae که روی پوست میوه تولید لکه های قهوه ای تا سیاه می دهد. در بعضی موارد این قارچ دم میوه را در خوشه آلوده میکند که در این صورت بیماری بنامblack end یا crown rot  نامیده می شود.


کنترل :

1-حذف شاخه های خشکیده

2-تقویت گیاه

3-استفاده از قارچکش های زینب و فربام 1/5  - 2 در هزار

4- کنترل آفات وسایر بیماریها

بیماری سر سیگاری موز Banana cigar end

بیماری ناشی از Trachysphaera fructigena که تولید پوسیدگی سیاه و سپس خاکستری درمیوه می کند. پوسیدگی میوه ممکن است به تمام میوه گسترش یابد. در اغلب موارد Verticillium theobromae با بیماری همراه است

Banana panama disease بیماری پانامایی موز
بیماری ناشی از قارچ Fusarium oxysporum f.sp. cubensis که نشانه های آن زردی برگهای مسن، پژمردگی و آویزان شدن برگها و قهوه ای شدن آنهاست.

زگیل سیاه نخل خرما date palm false smut(Graphiola leaf spot)

بیماری با نامهای دیگری چون زنگ زگیلی خرما و سیاهک دروغی درخت خرما نیز می‌شناسند. بیماری در اکثر نقاط دنیا دیده می‌شود. در کشورهایی که درصد رطوبت نسبی هوای آنها بالا می باشد مانند نیجریه، کشورهای مدیترانه‌ای و کشورهای عربی شیوع دارد. درایران دربلوچستان، مازندران و میناب گزارش شده است.


قارچ عامل بیماری Graphiola phoenicis است از راسته‌ی ustilaginales که دارای تلیوسپور و بازیدیوسپور می‌باشد. بازیدیوسپورها باعث ایجاد آلودگی می‌شوند. تلیوسپور می‌تواند بروی برگ دوام بیاورد. قارچ به قسمتهای مختلف برگ، برگچه‌ها و رگبرگهای اصلی حمله می‌کند و یکسری جوشهای برجسته(هاگینه) و کوچکی را بوجود می‌آورد. جوشهای سیاه و بسته mm3-1 قطر دارند؛ که در دوسمت برگچه و محوربرگ تشکیل می‌شود.


1- سمپاشی با زینب و بنومیل قبل از پراکنش اسپورها

2- هرس برگهای آلوده و سوزاندن آنها

3- کاهش رطوبت باغ

4- رقم مقاوم مخصوصا واریته Kustaury


نوشته شده توسط بابک در ساعت 12:13 | لینک  | 

چگونگی جذب مشتری در بازارهای نو ظهور

مترجم: مریم رضایی
منبع: Mckinsey
رشد سریع بازارهای نوظهور، قدرت خرید بیشتری به میلیون‌ها مصرف‌کننده در این کشورها داده است. این مصرف‌کننده‌ها با نوعی فضای بازاریابی مواجه شده‌اند که مانند فضاهایی که در بازارهای توسعه یافته وجود دارد، پیچیده و به سرعت در حال نمو هستند. این روزها انتخاب محصول و کانال‌های ارتباطی و در نتیجه پتانسیل پایگاه‌های دیجیتال در حال گسترش است و این مساله باعث می‌شود مشتری گزینه‌های بیشتری برای انتخاب، پیش روی خود داشته باشد.

تاثیر این تغییرات در بازارهای توسعه یافته به قدری عمیق بوده که 3 سال پیش گروهی از محققان، رویکرد تازه‌ای برای درک رفتار مصرف‌کننده ارائه کردند. نتایج این تحقیق که در آن 20000 مصرف‌کننده در 5 حوزه صنعتی و 3 قاره مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، باعث شد محققان پیشنهاد کنند استعاره قدیمی مسیر «قیف مانند» در مورد سفر مشتری (که در آن مشتری مسیر خود را از طرف گشاد قیف آغاز می‌کند و چندین برند در ذهن خود دارد و در نهایت انتخاب‌های خود را محدود می‌کند تا به خرید نهایی می‌رسد) تغییر کند. این محققان با تصور اینکه رفتار مصرف‌کننده یک مسیر صاف خطی نیست و بیشتر یک سفر پر پیچ و خم است، چارچوبی را مطرح کردند که آن را «سفر تصمیم مشتری» نامیدند و بر اساس آن چهار عرصه منازعه مهم را شناسایی کردند که بازاریاب‌ها می‌توانند در آن برنده یا بازنده باشند.
این چهار حوزه عبارتند از: فکر اولیه (وقتی مشتری ابتدا تصمیم می‌گیرد محصول یا خدماتی را خریداری کند و به چند برند فکر می‌کند)، ارزیابی فعال (وقتی مشتری در مورد خریدهای احتمالی خود تحقیق می‌کند)، تصمیم‌گیری (وقتی مشتری برندی را در لحظه خرید انتخاب می‌کند) و بعد از خرید (وقتی مشتری کالا یا خدمات انتخابی را تجربه می‌کند). این حوزه‌ها در بازارهای نوظهور، به اندازه دیگر بازارها به هم پیوسته‌اند. در بازارهای نوظهور نیز پیشرفت تکنولوژی مثل بازارهای توسعه یافته، امکان درگیری عمیق مشتری را در مراحل سفر کمتر می‌کند، اما در این راه پیچیدگی‌های مهمی وجود دارد که نشان دهنده تفاوت‌هایی در ویژگی مشتریان بازارهای نوظهور است. مصرف‌کنندگان بازارهای نوظهور به اندازه همتایان خود در بازارهای توسعه یافته، از برندها و فهرست محصولات تجربه ندارند. مثلا خیلی از آنها هنوز به دنبال خرید اولین خودرو یا اولین تلویزیون خود هستند.
در این مقاله، بر سه اختلاف کلیدی بین مشتریان بازارهای نوظهور و بازارهای توسعه یافته تاکید می‌شود. اول اینکه مهار قدرت کلمات کاری بسیار با ارزش است. این موضوع در سفر تصمیم مشتریان بازارهای نوظهور نقش مهمی را ایفا می‌کند. دوم، وارد کردن برند در مجموعه تفکرات اولیه مشتری در بازارهای نوظهور اهمیت بیشتری دارد، زیرا این مرحله از سفر مشتری، اثر قابل‌توجهی بر تصمیمات خرید وی دارد. در نهایت، شرکت‌ها باید تاکید ویژه‌ای بر این موضوع داشته باشند که وقتی کالایی در قفسه‌های خرده‌فروشان قرار می‌گیرد، چه اتفاقاتی می‌افتد، زیرا این مرحله از سفر تصمیم مشتری، در بازارهای نوظهور طولانی‌تر و مهم‌تر از بازارهای توسعه یافته است.
قدرت گفتار با تمرکز جغرافیایی
قدرت تبلیغات شفاهی، در سفر تصمیم مشتری در بازارهای نوظهور نسبت به بازارهای توسعه یافته، نقش کلیدی‌تری ایفا می‌کند. وقتی در مورد مصرف‌کنندگان اقلام خوراکی و آشامیدنی در تعدادی از بازارهای نوظهور و توسعه یافته تحقیق کردیم، تقریبا 30 تا 40 درصد پاسخ دهندگان در بریتانیا و آمریکا گفته‌اند که قبل از انجام خرید خود، دوستان یا اعضای خانواده به آنها پیشنهاداتی کرده‌اند. این تعداد برای مصرف‌کنندگان در آفریقا و آسیا بسیار بیشتر گزارش شده است، به طوری که در چین بیش از 70 درصد و در مصر 90 درصد به حرف اطرافیان خود توجه کرده‌اند.
توضیح مهمی که برای نقش مهم تبلیغات شفاهی می‌توان ارائه داد این است که در کشورهایی که مشتری برای اولین بار کالایی را می‌خرد (به طور مثال بیش از 60 درصد چینی‌ها اگر قصد خرید خودرو داشته باشند، برای اولین بار است و همین موضوع برای خرید لپ تاپ 30 تا 40 درصد است) تعداد برندهای موجود برای اینکه به برند ثابت برای یک مشتری تبدیل شوند، کم است. مردم تنها وقتی ببینند دوستی از یک کالای خاص استفاده می‌کند، اعتمادشان به آن کالا جلب می‌شود. در واقع، هر چقدر مشتری در مورد یک کالای معروف کمتر بداند، بیشتر به نظر دیگران در مورد آن کالا توجه می‌کند. این گونه مشتریان می‌گویند «هر قدر افراد بیشتری از آشنایان ما از یک کالا استفاده کنند، بیشتر اطمینان پیدا می‌کنیم که آن کالا کیفیت خوبی دارد و مصرف آن کمتر برای ما در آینده دردسر ایجاد می‌کند.» وجود یا عدم وجود این اطمینان، گروه برندهایی را که مصرف‌کننده آنها را ارزیابی می‌کند، شکل می‌دهد. این ارزیابی به طور خاص تحت تاثیر تجربه بعد از خرید آشنایان و همچنین وفاداری آنها به یک برند است.
تبلیغ شفاهی در مورد یک برند، معمولا پدیده خاص بازارهای نوظهور است، تا حدی به دلیل این واقعیت ساده که مصرف‌کنندگان در بازارهای نوظهور به طور کلی در زندگی‌های خود روابط بسیار نزدیکی با دوست و فامیل دارند. به علاوه، شیوه‌های دیجیتالی برقراری ارتباط که از موقعیت جغرافیایی فراتر می‌رود و به سرعت در بازارهای نوظهور در حال رشد است، نسبت به بازارهای توسعه یافته هنوز محدودتر است و اعتبار کمتری دارد. طبق تحقیقاتی که از مصرف‌کنندگان چینی صورت گرفته، تنها 53 درصد افراد توصیه‌های اینترنتی را معتبر می‌دانند (که نسبت به 93 درصدی که به توصیه آشنایان توجه می‌کنند، رقم بسیار کمی است). همین تحقیق نشان داده که تنها 23 درصد مصرف‌کنندگان چینی اطلاعات لازم برای کالاهایی که خرید می‌کنند را از اینترنت به دست می‌آورند. این رقم برای مصرف‌کنندگان در بریتانیا و آمریکا حدود 60 درصد است.
اگر در بازارهای نوظهور شرکت‌ها استراتژی با تمرکز جغرافیایی را دنبال کنند، نسبت به موقعی که بر بازاریابی در همه جای کشور متمرکز می‌شوند، نتیجه بهتری می‌گیرند. یعنی بهتر است یک شرکت، سهم بازار خود را اول از تعدادی از شهرهای مجاور خود به دست آورد. به محض اینکه برندی با این کار بر سر زبان‌ها افتاد، (یعنی معمولا 10 تا 15 درصد سهم بازار را به دست آورد) توصیه شفاهی افرادی که قبلا مصرف‌کننده این برند بوده‌اند، به عنوان یک عامل اضافی، به سرعت اعتبار آن را افزایش می‌دهد و باعث می‌شود بدون صرف هزینه‌های بیشتر بازاریابی، به سهم بیشتری از بازار دست یابد.
برندسازی برای جلب توجه مشتری
مصرف‌کنندگان در بازارهای نوظهور، وقتی قصد خرید دارند به مجموعه کوچکی از برندها توجه می‌کنند و در مقایسه با مصرف‌کنندگان در نقاط دیگر، احتمال اینکه به برند دیگری خارج از مجموعه اولیه مورد نظرشان توجه کنند، کمتر است. به عنوان مثال، تحقیقات ما در مورد 9 قلم کالا (از جمله خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها، لوازم الکترونیکی و لوازم خانگی) نشان داده مصرف‌کنندگان در چین، از همان ابتدا که تصمیم به خرید کالایی می‌گیرند به طور متوسط 3 برند را مد نظر قرار می‌دهند و در 60 درصد موارد یکی از همان 3 برند را خریداری می‌کنند. این تعداد در آمریکا و اروپا 4 برند با احتمال خرید 30 تا 40 درصد است.
برای اینکه یک برند در تصمیمات اولیه مشتری قرار بگیرد، باید مشتری به خوبی از آن اطلاع داشته باشند. تبلیغات در تلویزیون و دیگر رسانه‌ها می‌تواند اولین قدم ضروری در به وجود آوردن این شناخت باشد. در اینجا نیز بار دیگر، تمرکز جغرافیایی مساله مهمی است. مصرف‌کنندگان در بازارهای نوظهور نه تنها به دوستان و خانواده خود نزدیک هستند، بلکه بیشتر تمایل دارند کانال‌های محلی را ببینند و روزنامه‌های محلی را بخوانند تا رسانه‌های ملی (به طور مثال، چین حدود 3000 ایستگاه تلویزیونی محلی دارد). ایجاد تبلیغات از طریق فروشگاه‌های محلی در مناطق جغرافیایی مورد هدف می‌تواند این حس را به وجود آورد که چه برندهایی اولویت یک شرکت هستند. این کار ارزشمندی است، زیرا مصرف‌کنندگان بی‌تجربه بازارهای نوظهور، برندهایی را ترجیح می‌دهند که آنها را پیشتاز بازار می‌دانند.
اما اختصاص هزینه زیاد برای تبلیغات، به تنهایی برای جلب توجه مشتری کافی نیست. شرکت‌ها علاوه بر این، به شعارهایی نیاز دارند که مناسب اولویت‌ها و نگرانی‌های بازارهای محلی باشد و بتوان به آن اطمینان کرد.
امتحان کردن این شعارها - حتی شعارهایی که به نتایج قدرتمندی در بازارهای توسعه یافته منجر شده‌اند - بخش کلیدی این معادله است. شرکت Acer در چین شعار «زندگی مرا آسان کن» را امتحان کرد تا در صحنه رقابت، بر قیمت پایین کامپیوترهای شخصی خود تاکید کند، اما این شعار چندان موفقیت آمیز نبود. برای مصرف‌کنندگان معمولی در چین، کامپیوتر شخصی یک خرید گران قیمت است و بنابراین آنها بیشتر به عمر مفید این گونه کالاها اهمیت می‌دهند؛ بنابراین چون شعار Acer بیشتر بر مساله مادی متمرکز شده بود، موجب شد مشتریان فکر کنند کالاهای این شرکت کیفیت ندارند، اما تغییر این شعار و تاکید بر اعتبار کالا به جای سادگی و بهره‌وری قیمتی آن، به Acer کمک کرد برندی قابل‌اطمینان‌تر بسازد و به لیست مشتریان بیشتری وارد شود و در نهایت این شرکت توانست سهم بازار خود را در کمتر از دو سال دو برابر کند.
پیروزی در جنگ داخل مغازه
در بازارهای نوظهور، مرحله تصمیم‌گیری داخل مغازه در سفر تصمیم مشتری، طولانی‌تر و مهم‌تر از بازارهای توسعه یافته است. مصرف‌کنندگان بازارهای نوظهور تمایل دارند چندین مغازه را چندین بار ببینند تا بتوانند اطلاعاتی را در مورد کالای مورد نظر جمع آوری کنند، به خصوص وقتی قصد دارند کالاهای گران قیمت بخرند. سفر تصمیم مشتری یک شهروند چینی معمولی، برای خرید یک کالای مصرفی الکترونیکی حداقل دو ماه طول می‌کشد و شامل بازدید از بیش از 4 فروشگاه است. این نوع مصرف‌کننده‌ها تمایل دارند کالاها را امتحان کنند، با روسای فروش شرکت‌ها تعامل داشته باشند، اطلاعاتی در مورد محصول جمع‌آوری کنند و در نهایت با خرده‌فروشان مذاکره کنند تا بهترین خرید را انجام دهند.
در نتیجه، در بازارهای نوظهور فضای بیشتری برای تاثیرگذاری بر مشتری و شکل دادن به تصمیم او در لحظه خرید وجود دارد.
کنترل تجربه مشتری در داخل فروشگاه نیز برای شرکت‌ها مهم و چالش‌زا است. کالاها بعد از اینکه از کانال دو یا سه توزیع‌کننده عبور می‌کنند، ممکن است در ده‌ها هزار فروشگاه خرده‌فروشی به فروش گذاشته شوند. شرکت‌ها معمولا بر آنچه در لحظه خرید اتفاق می‌افتد نظارت محدودی دارند. خرید و فروش نامناسب، بسته‌بندی و تبلیغات داخل فروشگاه، به راحتی بر کالاهای خوب و استراتژی تبلیغ کردن آنها اثر می‌گذارند.
اولین قدم برای جلوگیری از این مشکل این است که دید واضحی از چشم‌انداز خرده‌فروشی‌ها داشته باشید؛ اینکه چگونه بخش‌بندی شده‌اند و کدام فروشگاه‌ها در اولویت قرار دارند. سپس شرکت‌ها باید سیستم‌های کنترل مناسب بر اساس طرح‌های مشوقانه، همکاری با توزیع‌کنندگان و برنامه‌های مدیریت خرده‌فروشی ایجاد کنند. برای فروشگاه‌هایی که اولویت دارند، باید مدلی را برای نظارت بر کار فروشنده‌ها بکار بگیرند.
اگرچه اصول ذکر شده ممکن است بدیهی به نظر برسند، اما عمل کردن به آنها آسان نیست. این کار به تصمیمات سرمایه‌گذاری شجاعانه و تلاش برای ایجاد مهارت‌های مدیریتی در گروه‌های محلی نیاز دارد. خوشبختانه، نتایج احتمالی مثبت هستند. وقتی مصرف‌کننده در بازارهای نوظهور، برندی را به طور دائم می‌بیند، ارتباط آن را با سایر مشتریان از جمله دوستان و خانواده مثبت ارزیابی می‌کند و تجربه خوبی در فروشگاه دارد، احتمال اینکه از آن پس این برند را استفاده کند بیشتر می‌شود.


نوشته شده توسط بابک در ساعت 8:43 | لینک  | 

استراتژیست‌ها چگونه مدیریت می‌کنند؟

مترجم: نفیسه هاشم‌خانی
نویسنده: Cynthia A. Montgomery
در این مقاله یک پرفسور دانشکده‌ کسب‌وکار در هاروارد به انعکاس یافته‌های خود در آموزش و ارتباط با مدیران ارشد سخن گفته و اینکه چگونه رهبران استراتژیک می‌توانند ارزش‌های منحصربه‌فردی را برای شرکت خود به ارمغان آورند.

هفت سال پیش پس از 25 سال تدریس برای دانشجویان MBA در دانشکده کسب‌وکار هاروارد، بر آموزش مدیران و کارآفرینان شرکت کننده در دوره‌هایی که برای صاحبان کسب‌و‌کار در این دانشکده برگزار شد، تمرکز کردم. تمرکز من به آموزش اجرایی باعث شد در شیوه تدریس و نوشتن من درباره استراتژی تغییر اساسی ایجاد شود. باعث تعجب من بود که اغلب مدیران، حتی افراد باتجربه آنها در روند فعالیت‌هاي خود دچار اشتباهات اساسی می‌شدند، آنها آنقدر شیفته سرمایه‌گذاری و ورود به کسب‌وکارهای جدید بودند که برای مثال شرایط سخت رقابتی موجود در بازار را دست‌کم می‌گرفتند و از ارتباط عمیق موجود میان استراتژی و عملکرد خود چشم‌پوشی می‌کردند. همچنین از گفت‌و‌گو بین جلسات کلاس‌ها به مطالب زیادی درمورد محدودیت‌های آنالیز، اهمیت آمادگی برای طراحی مجدد کسب‌و‌کار و مسوولیت‌های درحال پیشرفت مدیریت استراتژیک پی‌بردم.
تمام این آموخته‌ها به نقش استراتژیست به عنوان مفهوم‌بخشی به کسب‌و‌کار، استدلال‌گر و عامل کسب‌وکار اشاره دارد. اهمیت این نقش‌ها و ارتباط عمیق آنها بر این حقیقت تاکید دارد که استراتژی چیزی بیش از فعالیت‌هاي تحلیلی جدا از هم است. مسلما این تحلیل‌ها فواید خاص خود را دارند؛ اما هیچ‌گاه نمی‌تواند جایگزین تاثیری که استراتژی در جان‌بخشیدن به آنچه یک شرکت هست و انجام می‌دهد، داشته باشد.
استراتژیست در نقش مفهوم‌بخشی به کسب‌وکار
من از مدیران اجرایی خواستم سه کلمه را که پس از شنیدن واژه استراتژی به ذهنشان می‌آید بیان کنند، در پایان مجموعا به 109 کلمه رسیدم که در راس آنها کلماتی همچون برنامه‌ریزی، جهت‌گیری و مزیت رقابتی قرار داشت و در سوال از 2000 نفر تنها 2 نفر از آنها به کلماتی مرتبط با یک مسوولیت انسانی اشاره کردند: رهبری و پیش‌بینی‌کننده و به ذهن هیچ‌یک از آنها استراتژیست خطور نکرد.
کمرنگ جلوه‌دادن ارتباط میان مدیر و استراتژی یا عدم تشخیص آن، دیدگاه خطرناکی بود که چهار سال پیش در نشریه کسب‌وکار در هاروارد و کتاب جدید خودم شروع به اصلاح آن کردم و در مقاله‌های خود به گسترش تفکرات یک استراتژیست پرداختم. تعریف اینکه یک سازمان چیست و چرا و برای چه کسانی اهمیت دارد در قلب وظایف یک مدیر قرار دارد و افرادی که امید به دستیابی به یک دیدگاه استراتژیک دارند باید برای مقابله با این چالش‌های بنیادین آماده باشند.
چه چیز باعث می‌شود تاثیر یک شرکت، بزرگ‌تر از مجموع تاثیر تک‌تک مولفه‌های آن به‌طور جداگانه باشد؟ چه فرآیندهایی باعث ایجاد ارزش افزوده چشمگیر در سازمان‌ها نسبت به عناصر اولیه آنها می‌شود؟ رونالد کوش، برنده جایزه نوبل این پرسش را بهتر مطرح می‌کند: «سوالی که مطرح می‌شود این است که آیا می‌توان به مطالعه عوامل تعیین‌کننده اندازه شرکت‌ها پرداخت؟ و چرا موسسان شرکت‌ها حاضر نیستند حتی یک معامله بیشتر یا کمتر از مقدار خاصی انجام دهند؟» مانند این سوالات می‌توان مسائل دیگری را نیز مطرح کرد، مثلا اینکه آیا عوامل مشخصی توجیه‌کننده وجود شرکت‌های پیچیده هستند؟ اگر چنین است چرا بازار نمی‌تواند خود مراقبت از معاملات را در دست گیرد؟ اگر عوامل دیگری در این راستا موثر است واقعا آنها چه چیز‌هایی هستند؟
در سه دهه‌ اخیر اگرچه استراتژی تبدیل به یک علم شده است، اما این سوالات اساسی به حاشیه رانده‌ شده‌اند. این وظیفه مدیر است که به عنوان استراتژیست هویت شرکت را بسازد، کسی که می‌گوید «این هدف ماست نه چیز دیگری، این موقعیتی است که ما می‌خواهیم به آن دست‌یابیم و به این دلیل است که مشتریان ما جهان با مارا به جهان بدون ما ترجیح می‌دهند.» و این باعث می‌شود که یک شرکت در داخل و خارج از خود با روش‌های معنی‌داری همراه شود و در پایان نیز این مدیر است که مسوولیت تمام انتخاب‌ها را برعهده دارد.
استراتژیست به‌عنوان استدلال گر کسب وکار
مدیرانی که اعتماد‌به‌نفس کافی برای راهبری شرکت خود در جهت نوین دارند به‌طور گسترده مورد تحسین سایرین قرار می‌گیرند. اعتمادبه‌نفس بخش کلیدی در استراتژی و رهبری محسوب می‌شود، اما کاملا این امکان وجود دارد که مدیران دچار اعتماد‌به‌نفس بیش از اندازه،خود‌رأیی شوند به‌گونه‌ای که بسیاری از مدیران و کارآفرینان خود را تنها حل‌کننده موفق مشکلات به‌صورت عملگرا می‌دانند.
من این رفتار را در میان مدیران ارشد کلاس مشاهده کردم. در این سال‌ها تعدادی از شرکت‌های بسیار تحسین‌شده از‌جمله صنایع برلینگتون، غذاهای بئاتریس و... سعی می‌کردند در کسب‌وکار خود به ثروت دست یابند. این کار به‌طور سنتی از طریق هزینه‌های حمل‌و‌نقل بالا، بهره‌وری پایین، رشد آهسته و بازده کم میسر می‌شد، برای مثال در اواسط دهه 1980، تعداد 2500 تولیدکننده باهم رقابت می‌کردند در حالی که 80 درصد از کل فروش توسط 400 تولیدکننده بزرگ آنها تامین می‌شد. در میان شرکت‌ها رقابت بسیاری برای جذب پول مشتریان به‌سمت خود وجود دارد، در این مسیر رقیبان به‌سرعت در مسیر نوآوری و ارائه طرح‌های جدید متوقف می‌شوند و صنعت با ناکارآمدی و تنوع شدید محصولات مواجه می‌شود که باعث نارضایتی مشتریان است. نتایج یک تحقیق نشان می‌دهد که بسیاری از نوجوانان نمی‌توانند نام تجاری یک مبلمان‌را بیان کنند؛ چراکه این صنعت تبلیغات کمی در این راستا انجام می‌دهد.
با بیان کردن این چالش‌ها در کلاس، مدیرانی که برای حل آنها انرژی می‌گرفتند دوبرابر بیشتر از افرادی بودند که ناامید شده و در ادامه مسیرشان با تردید مواجه می‌شدند. در نتیجه این آموزش‌ها اکثر مدیران به این نتیجه رسیدند که چالش‌ها و به تبع آن فرصت‌هایی در مسیرشان وجود دارد که باید آنها را باموفقیت پشت سر گذارند؛ چراکه اگر این کسب‌و‌کار ساده‌ای بود قبلا فرد دیگری آن را تصاحب می‌کرد و این فرصتی است که کمال، پول و نظم را برای صنعتی آشفته و بی‌نظم به ارمغان آوریم. همانگونه که در بالا ذکر شد در این سال‌ها اکثر دانشجویان من با امیدهایی بزرگ به موفقیت و با هدف ایجاد تغییرات اساسی در صنعت به تزریق مدیریت حرفه‌ای به کسب‌و‌کار خود پرداختند.
ممکن است امروز بسیاری از این افراد از کسب‌وکارهای خود خارج شده‌باشند، اما سرگذشت آنها یادآور این است که نیروهای رقابتی در صنعت، تعیین‌کننده برخی(و شاید اکثر) عملکرد شرکت‌ها هستند. و هر شرکت به‌تنهایی نمی‌تواند تاثیری بر این نیروها داشته‌باشد بلکه واقعیتی است که باید با آن کناربیاید. البته این چیزی نیست که یک کمپانی هیچ‌گاه نتواند آن‌را تغییر دهد، اما در اکثر مواقع کار بسیار دشواری است. استراتژیست باید این نیروهارا بشناسد و اینکه هریک از این نیروها چگونه بر حوزه فعالیت شرکت تاثیرگذار است. آنها باید بتوانند احتمال شکوفایی و موفقیت طرح خود را برای مواجهه با این شرایط با دقت بالا محاسبه کنند. اینکه شما یک ویژگی متمایز داشته باشید در صنعت بسیار مهم است. مثلا در صنعت مبلمان که بیشتر تحت تاثیر مد است تا عملکرد، چالش اساسی کشف یک مزیت است که برای مقابله با نیروهای رقابتی غیرجذاب در صنعت به اندازه کافی قوی باشد. IKEA این کار را انجام داد و اما نه با نادیده گرفتن نیروهای رقابتی بلکه او با ارائه مدل جدید اقتصادی در صنعت مبلمان، برای خود جایگاه اختصاص‌یافته‌ای در این صنعت فراهم کرد.
یک مدیر وظیفه دارد به عنوان یک اصلاح‌کننده، در عین عملکرد اشتباه اکثر اطرافیانش، راه درست را تشخیص دهد و به آن عمل کند، حتی اگر یک استراتژی جسورانه برای تغییر در نیروهای صنعت تغییر خاصی در آنها ایجاد نکند. در طی بررسی‌های خود به مدیرانی برخوردم که نیروهای رقابتی را تایید کرده و و درباره آنها دیدگاه‌های سطح بالا نیز ارائه می‌دهند، اما به سرعت به اجرای برنامه‌های پیشین خود ادامه می‌دهند بدون اینکه مستقیما با پیامدهای این نیروها برخورد داشته‌باشند. برنامه‌ریزی استراتژیک در واقع رویارویی کاملا صریح با واقعیات موجود است.
استراتژیست به‌عنوان یک فرد عملگرا
یک استراتژی بزرگ در کوتاه‌مدت یک ایده بلندپروازانه نیست بلکه پلی است میان اقتصاد بازار، تفکر مرکزی کسب‌وکار و عملکرد که این پل باید بر پایه وضوح و واقع‌گرایی بنا شود و باید با نوعی حساسیت در نحوه عملکرد همراه باشد. هر سال در ابتدای ترم این بحث در گروه دانشجویان مطرح می‌شود که کدامیک اهمیت بیشتری دارد: استراتژی یا عملکرد. در دیدگاه من این تقسیم‌بندی دوگانه کار اشتباهی است، اما ترجیح می‌دهم آنها در این‌باره به بحث بپردازند و در خلال آن به اشتباهات خود پی‌برند.
من معمولا در پایان ترم، زمانی‌که درباره Domenico De Sole صحبت می‌کنیم به این سوال باز می‌گردیم، او فردی است که با گروه Gucci مد لباس در ایتالیا را در انحصار خود دارد.De Sole یک وکیل مالیاتی بود که در سال 1995 برای سروسامان دادن به کارهای این شرکت وارد آن شد، در سال‌هایی که این شرکت با کاهش شدید فروش و زیان روبه‌رو شده‌بود و به دلیل مجوزهای بدون حسابی که با نام Gucci گرفته شده‌بود، آرم قرمز و سبز آن بر تمام محصولات دیده می‌شد از کفش‌های ورزشی گرفته تا کیف‌های کوچکی که برای نگهداری کارت‌های بازی از آنها استفاده می‌شد. در واقع بیش از 22000 محصول متفاوت با این نام تجاری در بازار حضور داشت و باعث بی‌اعتباری کامل این نام تجاری شده‌بود.
De Sole کار خود را با دعوت از تمام مدیران Gucci در سراسر جهان برای شرکت در جلسه‌ای در فلورانس دعوت کرد و به‌جای اینکه به آنها بگوید Gucci باید چگونه باشد، از آنها خواست به‌طور دقیق به تحقیق در کسب‌و‌کار بپردازند و به او بگویند چه محصولاتی از این نام تجاری در بازار با فروش خوبی مواجه بوده؟ در واقع او می‌خواست به این سوال بر اساس تجربه و داده‌های موجود پاسخ داده‌شود نه براساس شهود و فلسفه.
De Sole به همراه تیم خود به‌ویژه تام فورد‌ مدیر بخش طراحی‌ با تاکید بر شواهد موجود به این نتیجه رسیدند که باید اطلاعات و موقعیت‌هایی را دنبال کنند که شرکت را در نیمه بالایی بازار طراحی محصولات قرار دهد یعنی ارائه کالاهای لوکس برای تمام اقشار. به‌عنوان مکمل کالاهای چرمی که جزو محصولات ثابت آنها محسوب می‌شد، فورد سالانه به ارائه مدل‌های لباس جدید و مد روز پرداخت و تمرکز بر ارائه اصل و مطابق سلیقه مردم هر دوره، باعث شد جهانیان کیف‌های جعلی و دستمال توالت‌هایی را که با مارک Gucci به فروش می‌رسید را فراموش کنند و هویتی جدید و جذاب را برای این نام تجاری به ارمغان آورد به‌گونه‌ای که مشتریان جدید را به شعبه‌های خود جذب کند و با رغبت به خرید کیف‌های دستی با این مارک بپردازند. برای حمایت بیشتر از این نام تجاری De Sole و تیمش هزینه‌های تبلیغات را دوچندان کردند، فروشگاه‌های خود را مدرن کردند و روش‌های سرویس‌دهی به مشتریان را به‌روز کردند. عامل مهم دیگر در راستای موفقیت این استراتژی، زنجیره عرضه در Gucci بود که De Sole شخصا به پشتیبانی مالی و فنی از 25 نفر از بهترین تامین‌کننده‌ها پرداخت و از این طریق هزینه‌ها کاهش و انعطاف‌پذیری افزایش یافت. در واقع تمام کارهایی که فورد و De Sole انجام دادند کاملا هماهنگ و به‌هم‌پیوسته بودند و وجود هردوی آنها در تمام مراحل لازم و تقویت‌کننده یکدیگر بود و آنها را به سمت ارائه محصولاتی با کیفیت بالا، پیشتاز در مد و باارزش هدایت‌کرد.
وقتی در پایان این جلسه کلاس از مدیران می‌پرسم که «در این داستان کجا استراتژی به پایان رسید و اجرا آغاز شد؟» پاسخ مشخصی وجود ندارد و این‌گونه نیز باید باشد. به‌واقع چه چیز ایده‌آل‌تر از این است که یک استراتژی بدون هیچ‌گونه ناهمواری منجر به عملکرد گردد. پس از کار با صدها سازمان دریافته‌ام چقدر کمیاب‌اند سازمان‌هایی با سیستم‌های دقیق که به مقصد رسیده‌اند. شما و هر مدیری باید از خود بپرسید آیا من هم‌چنین سیستمی دارم و اگر نداشتید مسوولیت ساخت آن‌را برعهده بگیرید. تنها راهی که از طریق آن یک سازمان می‌تواند در کوتاه‌مدت به اهدافش برسد این است که استراتژیست‌های آن بتوانند مانند افراد عملگرا فکرکنند.
کار بی‌پایان
دستیابی به حرکت استراتژیک و حفظ آن چالشی است که یک سازمان و رهبران آن در تمام روزهای حضورشان با آن مواجه هستند. گاهی روبه‌رو شدن با این موقعیت‌های غیرقابل‌اجتناب باعث تجلی بصیرتی در فرد می‌شود که راه‌های جدید در طراحی اهداف و شناخت پتانسیل‌های شرکت را بر او می‌گشاید. گاهی به اجرا درآوردن طرح‌های جدید به منظور تجدید ساختار در یک کسب‌و‌کار می‌تواند بسیار پیچیده باشد به‌ویژه در مواردی که شرکت شامل مجموعه‌ای از کسب‌و‌کارهای پیچیده است، با این حال بیشتر افراد که در این راستا اقدام کرده‌اند معتقدند که این تجربه‌ها از فرصت‌های فوق‌العاده در زندگی آنها بوده‌است و گاهی از آن به‌عنوان تولد یا پیدایش دوباره کسب‌و‌کار یاد می‌کنند.


نوشته شده توسط بابک در ساعت 10:31 | لینک  | 

معیارهای شناسایی جذابیت بازار هدف

تحقیقاتی كه مرحله هدف‌گذاري فرآيند بخش‌بندي بازار را بررسي مي‌كنند، فاكتورهاي متعددي را شناسايي كرده‌اند كه بر برآورد سازمان از جذابيت بازار هدف تاثير مي‌گذارند، از جمله:

* سهم فعلي سازمان از بازار و همگوني (تجانس) بازار- دانش سازمان از بازار كنوني بر ديدگاه آن در مورد جذابيت نسبي اين بازار در مقايسه با ساير بازارها تاثير مي‌گذارد.
* تخصص‌گرايي فعلي در محصول- در كاربري‌هاي مرتبط يا بازارهاي نزديك كه سازمان براساس آن مي‌تواند اقدام كند.
* احتمال كسب صرفه‌هاي مقياس در توليد و بازاريابي- اگرچه هر بخش هدف‌گذاري شده نياز به برنامه بازاريابي سفارشي خود دارد، ممكن است بين دو يا چند بخش صرفه‌جويي‌هاي معيني در توسعه محصول، ايجاد برند، خدمات مشتري، تداركات، يا تبليغات كلان مشترك وجود داشته باشد كه در صورت اولويت‌بندي دسته ديگري از بخش‌ها توسط سازمان، اين صرفه‌ها به دست نيايند.
* ماهيت محيط رقابتي- يك بخش ممكن است به خوبي در اختيار يك يا دو رقيب خيلي قوي باشد، در حالي كه فرصتي براي ايجاد مزيت رقابتي در بخش ديگري وجود داشته باشد.
* نيروهاي محيط بازاريابي و روندهاي بازار- اين عوامل خارجي، فرصت‌ها و تهديدهايي را در بر دارند.
* توانايي و سهولت برآورده كردن نيازهاي مشتري- رفتار و تخصص سازمان ممكن است با يك بخش معين هم افزايي خوبي داشته باشد، تا با مصرف‌كنندگان يا بنگاه‌هاي بخشي ديگر.
* جذابيت بخش از نظر اندازه، ساختار و رشد- برخي سازمان‌ها ممكن است بخشي را از جنبه اندازه يا درآمد غيرجذاب بدانند، يا آن بخش متغير و بي‌ثبات باشد.
* منابع سازماني در دسترس- هيچ سازماني وقت، پول، افراد، يا مهارت كافي براي پاسخگويي به همه بخش‌هاي بازار ندارد؛ بعضي بخش‌ها در تخصيص منابع اولويت خواهند داشت.
* سودآوري و سهم بازار مورد انتظار- در نهايت هر سازماني بايد مالكين، سهامداران و سرمايه‌گذاران را راضي كند كه معمولا مترادف است با سودآوري و نرخ بازگشت سرمايه (ROI) راضي‌كننده! علاوه بر آن سازمان‌هاي خاصي، به ويژه در كشورهاي حاشيه آسيا- اقيانوس آرام، به دنبال افزايش سهم بازار نيز هستند كه فقط در بعضي بخش‌ها امكان‌پذير است.
همان‌گونه كه سازمان‌ها با فشارهاي فزاينده از سوي ذي‌نفعان و رسانه‌ها براي عملكرد خوب مواجهند، بازاريابان تحت فشارهاي شديدتري براي شناسايي بازارهاي هدف پايدار و فرصت‌هاي رشد آتي هستند. بايد تاكيدي بر سودآوري در كوتاه‌مدت كه درخواست ذي‌نفعان است انجام پذيرد، ولي شركت‌ها بايد از طريق شناسايي بازارهاي رو به رشد به دنبال موفقيت‌هاي آتي نيز باشند. با اين پيش فرض، منطقي است كه مجموعه‌اي متوازن از معيارهاي جذابيت بازار هدف انتخاب شود. حتما بايد بيش از يك متغير در تصميم‌گيري براي انتخاب بخش هدف استفاده شود: يعني مجموعه‌اي از متغيرها يا معيارهاي جذابيت بايد شناسايي شوند.بهترين شيوه عمل اين است كه «سبدي» از متغيرها براي برآورد جذابيت بخش‌ها توسط مديران به كار گرفته شود، از جمله سنجه‌هاي كوتاه‌مدت و درازمدت: عوامل داخلي نظير پاداش‌هاي مالي، هزينه‌هاي بودجه‌بندي، نيازهاي عملياتي؛ به همراه عوامل خارجي شامل ملاحظات مربوط به رضايت مشتري، شدت رقابت، عوامل محيط رقابتي و نظاير آن. همه عوامل اهميت يكساني در جذابيت يك بخش براي سازمان ندارند. برخي متغيرها اهميت بيشتري از سايرين خواهند داشت، بنابراين نياز به فرآيندي است تا براساس آن به معيارهاي انتخابي وزن داده شود. همچنين اهميت متغيرها از سازماني به سازمان ديگر متفاوت خواهد بود.ادبيات برنامه‌ريزي بازاريابي منبعي غني براي اطلاعات و ايده‌هاي مربوط به معيارهاي جذابيت است، زيرا اهداف برنامه‌ريزي بازاريابي حكم مي‌كند كه اولويت‌هاي بازار هدف تعيين شوند، جزئيات تخصيص منابع تهيه شوند و دورنمايي از برنامه‌هاي بازاريابي براي بخش‌ها ارائه شوند. پس، برنامه‌ريزان بازاريابي بايد در مورد قسمت‌هايي از بازار كه هدف‌گذاري مي‌شوند، تصميم بگيرند. استاد مسلم برنامه‌ريزي بازاريابي، ملكم مك دانلد، فهرست جامعي از برخي محرك‌هاي مالي و عوامل محيط بازاريابي را كه بايد مورد توجه برنامه‌ريزان باشد، ارائه كرده است.كارشناسان ديگري نيز ليست‌هايي از معيارهاي جذابيت تهيه كرده‌اند. کارشناسان تحقيقي درباره 1000 شركت بزرگ بريتانيا (تايمز 1000) انجام دادند تا متغيرهايي را كه به‌طور گسترده‌اي از سوي اين شركت‌ها استفاده مي‌شدند، شناسايي كنند. از شركت‌هاي مورد تحقيق خواسته شد تا درباره عواملي كه يك بخش يا فرصت را جذاب مي‌كنند، بیندیشند يافته‌ها آشكاركننده و ترسيمي از تاكيد بيش از حد هيات‌مديره‌هاي بريتانيا بر سودآوري در كوتاه‌مدت است.
معيارهاي جذابيت تايمز 1000:
* سودآوري
رشد بازار
اندازه بازار
رضايت مشتري
حجم فروش
سهولت دسترسي
فرصت‌هاي موجود در صنعت
حساسيت مشتري به قيمت
تصوير شركت نزد مشتريان
عوامل تكنولوژيك
سازگاري با استراتژي شركت
با اين وجود، تحقيق نشان داد كه اين شركت‌ها آينده‌نگر نيز هستند و به دنبال فرصت‌هاي رشد مي‌باشند. معيارهاي كمتر ذكر شده شامل موضوعاتي است كه رقابت اثربخش و محيط خارجي بازاريابي را در بر مي‌گيرند. قبلا اينگونه ملاحظات مهم به‌طور كلي مورد غفلت قرار مي‌گرفتند. با اينكه معيارهاي جذابيت ديگري نيز ذكر شده‌اند، در ميان گزينه‌هاي هدف‌گذاري مديران ارشد، سودآوري مورد انتظار نسبت به بخش‌هاي هدف‌گذاري شده، برندها، گروه محصولات، مشتريان اصلي و مناطق فروش برتري دارد.شركت‌هايي كه در بريتانيا فعال هستند، به شدت توسط كوتاه‌نگري‌های سيتي (مركز بانكداري و موسسات مالي و اقتصادي بين‌المللي در لندن)، در اهميت گزارش‌دهي از افزايش سودآوري جاري با تحليلگران، سرمايه‌گذاران و روزنامه‌نگاران محدود شده‌اند. همين مطلب در مورد بيشتر شركت‌هاي اروپايي و بسياري ديگر در آمريكاي شمالي صدق مي‌كند. رقباي بين‌المللي، به ويژه از منطقه آسيا- اقيانوس آرام، اغلب دورنماي بلندمدت‌تري دارند و بر سهم بازار و سودآوري فعلي و آتي متمركز هستند. مدل كسب‌وكار ژاپني بر اين باور بنا شده كه يك بازار هدف جذاب ممكن است آينده بالقوه‌اي داشته باشد، اگرچه امروز سودآوري محدودي دارد. منبع:کتاب بخش‌بندی بازار در عمل، ترجمه: حسین بیرامی



نوشته شده توسط بابک در ساعت 10:30 | لینک  | 

زمین‌داری و اقتصاد کشاورزی یزد در دوره‌ ناصری

محمد حسن میر حسینی- تـداوم بقای یک جامعه وابسته به عوامل مختلفـی است که بارزترین آنها معیشت و اقتصاد است. با توجه به وقوف به این امر بسیاری از ناظران خارجی که یزد را می‌دیدند، متعجب می‌شدند که چگونه این مردم می‌توانند در چنین شرایط نامساعدی به حیات خود ادامه دهند و حتی بعضی از آنان مرگ این شهر را پیش‌بینی می‌کردند.

اما یزد قرن‌ها به حیات خود ادامه داد و به قول یک کارشناس خارجی «یزد همیشه زنده بوده است... امید است به حیات خود ادامه دهد». بدون شک یکی از رموز تداوم حیات یزد در ساز و کارهای اقتصادی نهفتـه است. بنابراين سعی خواهد شد حتی‌الامکان چگونگی حیات اقتصاد کشاورزی آن بررسی شود.
وضعیـت اقتصادی یـزد را نمی‌توان از مسائل تجاری آن جدا کرد. شرایط خاصی کـه از قدیم‌الایام بر یزد حاکم بوده مردم را به سمت‌ و سوی سوداگری سوق داده است؛ زیرا که تداوم حیات این شهر وابسته به ورود ارزاق و صدور کالاهای متنوع بوده است. به دلیل وابستگی شدید اهالی یزد به ارزاق و مواد خام ولایات همجوار، شرایط ولایات دیگر هم در سرنوشت مردم یزد دخیل بوده است. به عنوان مثال، اگر در کرمان، فارس یا خراسان خشکسالی پیش می‌آمد، یزد هم از این وضعیت متاثر می‌شد یا اگر به هر دلیلی قدرت خرید اهالی ولایاتی که مصرف کننده کالاهای یزد بودند، کاهش می‌یافت، این امر بر منافع یزد و نهایتا بر وضعیت اقتصادی آن تاثیر می‌گذاشت. این تحقیق دوره حکومت پنجاه ساله ناصرالدین شاه را در بر می‌گیرد و هدف آن نشان دادن دامنه فعالیت‌های اقتصادی مردم یزد با توجه به امکانات و محدودیت‌های شهر واحه‌ای همچون یزد در زمان مورد مطالعه است.
وضعیت اقتصادی یزد را بايد حول محورهای مسائل کشاورزی و سود حاصل از کشت محصولات ارز آور و تجارت و صنایع دستی بررسی کرد. تا اوایل دوره ناصری، مهم‌ترین منابع درآمد دولت عبارت بود از: زمین‌های زراعتی و محصولات آن و بنابراين مالکیت زمین منبع عمده نفوذ و قدرت افراد محسوب می‌شد. با اینکه یزد از این لحاظ اهمیت چندانی نداشت، در عین حال این مساله عامل مهمی به حساب می‌آمد. تا پیش از اضمحلال نظام قدیم زمینداری، طی چندین قرن در ایران وضعیت نظام مالکیت زمین همان بود که در عهد سلاجقه شکل گرفت و در دوره‌های بعد با تغییراتی به حیات خود ادامه داد. در دوره مـورد بحث اراضـی کشـاورزی به الف) امـلاک خالصـه (دیوانـی) ب) امـلاک اربابـی و خرده مالکان ج) املاک وقفی تقسیم می‌شد.
الف) خالصه یا اراضی سلطنتی
به اراضی گفته می‌شد که امتیاز بهره‌برداری از آن برای مدت محدودي به اشخاص داده می‌شد. افراد تعهد و وظیفه کشت و آبیاری این زمین‌ها را به عنوان مالک بر عهده داشتند. در اواخر دوره صفوی بخش وسیعی از اراضی یزد خالصه بود. سیاست شاه‌صفی و شاه عباس دوم این بود که مناطق دور از خطر حمله مهاجمان خارجی به حاکمانی سپرده شود که از مرکز مستقیما تعیین می‌شدند و املاک آن ولایات را به صورت خاصه یا خالصه درآوردند. در دوره افشاریه تغییر چندانی در نظام زمینداری صورت نگرفت جز اینکه نادر در اواخر کارش مصمم شد که اراضی وقفی را مبدل به خالصه یا دیوانی کند، هر چند که توفیق چندانی نیافت. املاک خالصه یزد به چند دسته تقسیم می‌شدند:
1. املاک ثبت شده رقبات نادری، یعنی زمین‌هایی که در زمان نادرشاه از طرف دیوان ضبط شده بودند.
2. املاکی که متعلق به خاندان خوانین یزد بوده و بعد از شورش عبدالرضا خان از چنگ آنان بیرون آورده شده بودند. به این گونه املاک خالصه ضبطی می‌گفتند. بیشترین مقدار این املاک مربوط به بافق و بهاباد می‌شد. لازم به تذکر است که میرزا عنایت سلطان دایی سر سلسله خوانین یزد، در اواخر دوره صفوی سمت مین‌باشی‌گری سپاهیان بافقی و بهابادی و نایینی را داشت و مواجب او و سپاهیانش، مالیات دیوانـی بافق و بهابـاد بود و این دو منطقـه به عنوان تیول بدو واگذار شده بـودند؛ بنابراين محمدتقی خان و بقیه خوانین، این دو منطقه را به عنوان تیول خود حفظ کردند و چندین پارچه آبادی همچون باقرآباد و صادق آباد و... بر آن افزودند. همچنین در شهر یزد و حوالی آن چندین روستا ایجاد کردنـد که همگی ضبط دیوان شـدند. بعد از گذشـت یک دهـه از شـورش عبدالرضا خـان به بازماندگانـش مقداری از عواید مالیاتی اموال مصادره‌ای داده می‌شـد.4 شاید به همین دلیل بـود که ابراهیم خـان و علی خان، فرزنـدان عبدالرضا خـان در رابطـه بـا شورش محمد عبدالله، از حاکم وقت یزد حمایت کردند تا عواید آنها قطع نشود.
3- خالصه‌های محمد شاهی. توضیح اینکه در زمان محمد شاه با توصیه حاجی میرزا آغاسی، وزیرشاه، بخش عمده‌ای از املاک شاه‌ زادگان به نفع دیوان ضبط شد.
4- خالصه‌های ناصرالدین شاهی یا ناصری.
موارد سوم و چهارم املاکی بودند که بابت مالیات‌های معوقه یا به علل دیگر ضبط شده بودند. بیشتر این املاک مستقیما به وسیله دیوان اداره نمی‌شدند. بعضی از آنها را مادام العمر یا برای مدت کوتاه‌تری با حق انتقال آنها به اشخاص واگذار کرده و این املاک به خالصجات انتقالی معروف بودند. در دوره ناصری بخشی از املاک خالصجات در اختیار چندین خاندان قرار داشت. مثلا املاک خالصجات گاریزات یزد در اختیار خاندان نواب رضوی و املاک خالصجات تفت و روستاهای اطراف شهر یزد به عهده خاندان رشتی و خالصجات رستاق به عهده عبدالوهاب بیگلربیگی و پسرش میرزا فتح‌الله مشیرالممالک یزدی قرار داشتند. همچنین خاندان کراوغلی خالصجات بعضی روستاها را دارا بودند.
در اواخر عهده ناصری به علت نیاز دربار به پول، فروش خالصجات شدت گرفت؛ بنابراين سرمایه داران یزدی هم شروع به خریداری آن املاک کردند. همچنین زردشتیان که از طریق تجارت ثروتمند شده بودند، به خرید زمین مبادرت کردند. نواب وکیل در مورد چگونگی خرید املاک توسط زردشتیان شرحی آورده است که خواندنی است:
«نواب میرزا محمدحسن... اگر مداخلی می‌کرد از قبل خرید املاک بود که حضرات تجار زردشتی، رسمشان این بود که هر ملکی می‌خواستند خریداری کنند، اول نواب میرزا محمدحسن بايد خریداری کند. بعد ده یک علاوه کرده از نواب می‌خریدند و علت این کار این بود که اگر کسی می‌خواست ادعای غبن کند یا نوشته‌ای ابراز دهد که این املاک مال دیگری بوده و بایع نداشته که فروخته است به ملاحظه نواب نمی‌توانست بيع کند. دیگر آنکه از بابت خمس، نواب مساله تراشی کرده بود که بیع اهل ذمه خمس دارد ولی صلـح، خمس ندارد. آن وقـت هر ملکی که خریده بود هزار تومان، می‌فروخت هزار و صد تومان، یعنی مصالحه می‌کرد و ده یک بر آن علاوه می‌كرد. یا از همان ملک قسمتـی از برای خود نگـاه می‌داشت و باقی را مصالحه می‌کرد و تجار زردشتـی دو فایده می‌بردند یکی ندادن خمس که ده دو از قیمت ملک است دیگر از شر مرافعه.»
در کل یزد به سال 1303 سه هزار مورد املاک خالصه وجود داشت. وسعت این املاک فرق می‌کرد. به اين معني که بعضا شامل یک مزرعه بزرگ همچون حسن آباد، شرف آباد، شریف آباد، ارنان، رشکوئیه، کویر یا یک قطعه زمین کوچک بودند. از املاک خالصه هم مالیات دیوانی دریافت می‌شد. اما در اکثر موارد مالیات مقرری خالصجات را بر املاک اربابی همجوار آن تحمیل می‌کردند. مثلا مالیات شرف آباد خالصه را از مالک مهدی آباد که نزدیک قریـه مذکـور بود می‌گرفتنـد.گاهـی تجار معـروف یزد مالیات دیوانـی یک مزرعـه خالصـه را نیز می‌پرداختند، بدون اینکه هیچ گونه سـودی عایدشان شود. به عنـوان نمونه تجار یزد مالیات حسن آباد را که 2850 تومان بود، متقبل شدند.
ب) املاک اربابی و خرده مالکان
املاک اربابی متعلق به اشخاص متنفذ یا حاکمان محل بود و این افراد معمولا در شهر زندگی می‌کردند و رعایا به کشت و کار می‌پرداختند. خرده مالکان در یزد نسبتا زیاد بودند، اما این گونه مالکان معمولا منابع آبی در اختیار نداشتند.
مالک غایب کارهای خود را به مباشر واگذار می‌کرد و او غالبا به اخاذی از رعایا می‌پرداخت. مباشر معمولا می‌خواست بار خود را ببندد و گاهی با اخاذی‌های خود مبدل به مالک یا خرده مالک می‌شد.
آب در یزد نسبت به جاهای دیگر بسیار گران بود؛ بنابراين اعیان شهری مازاد درآمد خود را در راه حفر قنوات و آباد کردن زمین صرف می‌کردند. بسیاری از تجار یزد که محافظه کار بودند و می‌ترسیدند که در عرصه تجارت پا را از گلیم خود درازتر کنند، سرمایه خویش را در راه آباد کردن زمین و حفر قنات به کار می‌بردند. بنابراين اکثر سرمایه‌داران یزد هم تاجر پیشه بودند و هم زمین‌دار. به عنوان نمونه در دوره ناصری علی شیرازی که از تجار بنام یزد بود، در منطقه پشت کوه روستاهای متعددی را خریداری کرد. رشکوئیه آبادی نسبتا بزرگ، تماما در مالکیت همین فرد بود.
بعضی از عمده مالکان با حفر قنات جدید، آبادی جدیدی را احیا می‌کردند یا اینکه با لایروبی قنات کهنه و گسترش پاکار بر میزان آبدهی آن می‌افزودند و کشت و کار را توسعه می‌دادند. میرزا فتح الله مشیرالممالک بیش از ده روستای جدید ایجاد کرد یا قنواتی که بر اثر سهل انگاری و عدم ترمیم خشک شده یا میزان آب دهی آنها کم شده بود را احیا کرده و روستاییانی را که به خاطر بی‌آبی بیکار مانده بودند، به کار می‌گرفت. گاهی اتفاق می‌افتاد که قنات یک آبادی به دلایل گوناگون غیرقابل استفاده می‌شد؛ بنابراين با ایجاد قنات جدید مردمان آبادی‌ای را که قنات‌شان خشک شده بود، به اراضی جدید انتقال می‌دادند.
در تاریخچه منطقه اله‌آبادی آمده است که به خاطر خشک شدن قنات اله‌آباد در اراضی حوالی سید جعفر محمد (واقع در بلوار جمهوری اسلامی کنونی شهر یزد) قنات دیگری احداث شد که در حوالی ناحیه زارچ آب آن روی زمین می‌آمد و آبادی که در سایه این قنات از طرف اهالی اله‌آباد قدیم ایجاد شد، اله‌آباد نام گرفت و رعایای اله‌آباد قدیم در آن زندگی کردند.
نمونه دیگر بارجین میبد است که به خاطر خشک شدن قنات آن می‌رفت تا از سکنه خالی شود. مشیر الممالک یزدی قنات آن را احیا کرد و اراضی آن بدو تعلق گرفت و اهالی بارجین رعایای وی محسوب شدند.رحمت‌آباد از آن خاندان رشتی و چهل باغ بزرگ در آن دایر بود.کاظم آباد و بدرآباد در حوالی میبد از آن خاندان نواب رضوی بود. میرزا محمد وزیر هم صاحب چندین پارچه آبادی همچون حجت آباد پشتکوه و صمصام آباد بود.
اراضی یزد فی نفسه ارزش چندانی نداشتند، بلکه آب ارزش زیادی داشت و معمولا از آن اشراف و اعیان یا حاکمان سابق و حاکم وقت بود. به همین دلیل به طور کلی نظام زمینداری یزد با شهرهای دیگر فرق می‌کرد. اختصاص و تقسیم زمین براساس اصل فراوانی آب یا خشکسالی بود. مالیات اراضی را براساس مقدار آب مصرفی آن محاسبه می‌کردند. عرف معمول مالیات ولایت یزد جره‌ای 28 قران بود،اما به طور دقیق رعایت نمی‌شد.
در اواخر عهد ناصری خرده مالکان در یزد زیاد شدند. بیشتر خرده مالکان مباشران زمین‌های اربابی بودند که به واسطه اخاذی از رعایا صاحب پول و دارایی می‌شدند و زمین می‌خریدند و بنابراين بسیاری از روستاهای یزد خرده مالک داشتند. بعضی از آنها عبارتند از مزویرآباد، خورمیز، مهریز، ده آباد میبد و بیشتر اراضی خود میبد.
از ویژگی‌های عمده یزد وجود قنوات بود. قنات عبارت است از مجاری زیرزمینی که با به کار بردن شیبی کمتر از شیب سطح زمین آب را به سطح آن می‌رسانند. منبع قنات طبقه‌ای در زمین است که آب در آنجا جمع شده و عمق آن متغیر است.
ایجاد قنات مهارت بسیار لازم داشت و همواره ماهرترین مقنیان، یزدی بودند. شیوه تقسیم آب قنات بستگی به عرف و سنت و بازدهی قنات داشت که به آن مدار (گردش آب) می‌گفتند.
به هر علت اگر آب قنات کم یا زیاد می‌شد، مدار گردش آب نیز تغییر می‌کرد. گردش آب در جاهای مختلف ایران تفاوت داشت و در یزد غالبا 15 یا 16 روز بود. واحـد آب جره (= جرعه) یا سبو بود کـه تقریبا معـادل 5/8 دقیقه آب، در میبد 11 دقیقه، در خود یزد 50/11 دقیقه و در اشکذر فرق می‌کرد.
در املاک اربابی قنـات به مالکی تعلق داشـت که آب قنات در زمین او جاری بود. اگر کسـی می‌خواست زمینی را احیا کند، بايد آب را از مالکی که آب مازاد داشت بخرد. همان گونه که گفته شد مالکیت زمین با آب در یزد جدا بود، هر چند که در اکثر موارد مالک زمین و آب یکی بودند. در یزد به جز نجف آباد، مهدی آباد، صدرآباد، جلال آباد و چند جای معدود دیگر، مالکیت زمین و آب از هم جدا بود. بعضی از قنوات یزد بیش از یک ده را مشروب می‌کردند. در چنین مواردی تقسیم آب برای مدت معین و هر چند روز یک بار دارای حق ناشی از مرور زمان بود. مثلا ده اولی هر شبانه روز 10 ساعت و دومی 14 ساعت آب را مالک بودند.20 قیمت آب در جاهای مختلف و هر ساله فرق می‌کرد؛ اما گاهی قیمت پایه داشت. مثلا می‌گفتند که قنات محمودی جرعه‌ای یک ریال در سال ارزش دارد.
تقسیم آب به عهده میراب محل بود که از مالک آب حقوق ثابت سالانه دریافت می‌کرد. در بعضی از نقاط یزد آبیاری از طریق چاه صورت می‌گرفت، هرچند که کندن چاه کاری کم بهره بود و زحمت بسیار داشت، اما در محیطی چون یزد اجتناب ناپذیر بود. طریقه کندن آن به این گونه بود که سوراخی به قطر حدود یک متر و به عمق 30 تا 40 متر می‌کندند تا به آب برسند (آبوت گزارش می‌دهد که در زمان وی در یزد در عمق 30 متری به آب می‌رسیدند). سپس چرخ چاه را به طور عمودی در دهانه چاه قرار می‌دادند و گاوی یا استری به آن می‌بستند که با پایین یا بالا رفتن از مسیری که در مقابل چاه بود، چرخ را به گردش در می‌آورد و آب را از ته چاه بالا می‌کشیدند.
ج) املاک وقفی
با بررسی کتابچه‌های موقوفات (وقف‌نامه ربع رشیدی و جامع الخیرات) و وقف‌ نامه‌های منفرد مشخص می‌شود که اراضی موقوفه در سطح یزد زیاد بودند؛ اما به مرور زمان با غصب آنها توسط متنفذین هر دوره از حجم‌شان کاسته شد.
املاک عمده وقفی در یزد عبارت بودند از: بنادک دیزه، سخوید، گاوافشار (همه در پشتکوه یزد)، احمدآباد در اردکان (املاک فوق را در اواخر دوره ناصری یا اوایل مظفری به تولیت ملک‌الکتاب گذاردند که او هم آنها را به میرزا نصرالله در قبال وجوهی معین واگذار کرده بود) و روستاهای نیر، عبدالله و شواز همگی واقع در منطقه پشتکوه (صدیق السلطنه متولی املاک فوق بود). همچنین یک دانگ از قریه مروست وقف بر حضرت رضا (ع) بود. محمدتقی پسر محمد باقر از خاندان تجارت پیشه عرب یزدی از چهارده روستای خود چهارده شبانه روز آب به احترام چهارده معصوم موقوفه معین کرد.
اکثر زارعین فاقد زمین و آب بودند و سهم آنها در هر جا فرق می‌کرد. مالک تنها مالک زمین و آب بود. گاهی بعضی از مالکان زمین و آب را به رعایا اجاره می‌دادند و به اصطلاح نفقه آب قنات را دریافت می‌کردند و موظف بودند که بخشی از درآمد خود را جهت مرمت و نگهداری قنات صرف کننـد. مخارج لایروبی قنوات به عهـده رعایا بود. اگر مالـک از کار رعیـت یا رعایـا راضی نبـود می‌توانست آنها را اخراج کند، منتها می‌باید دسترنج آنها را بدهد. دسترنج در برابر کاری است که زارع در مدتی که زمین را در تصرف داشته، انجام داده است. «چنین روشی نیز در نوقات و نوق نزدیک رفسنجان معمول است و بعید نیست که این روش را از یزدیان آموخته باشند، زیرا بیشتر مالکان نوقات یزدی‌اند.»


نوشته شده توسط بابک در ساعت 10:29 | لینک  | 


 Azadirachta indica - Neem

در قرن 21 ميليون ها دلار در زمينه مبارزه با آفات و بیماری ها براي حل مشكلات جها ني سرمايه ‌گذاري خواهد شد , به ويژه در زمينه ساخت وتوسعه تجاري آفت‌كش‌‌ها بنابر این توجه جها نيان در آینده به اين درخت معجزه‌آسا با توان تجاري بالا بیشتر معطوف خواهد شد. دربرخی از منابع مذهبي و تاريخي هند باستان، برای مثال, Agni-puranam(300 تا 750 قبل از ميلاد) به خواص درماني اين گياه براي درمان جذام ونیز در padma-puranam به خواص طول عمر انسان اشاره شده است. در ريگ ودا Rigveda  ازNeem به عنوان عامل كنترل آفات نام برده شده است. نام اين درخت در سا نسكريت Sarvaroganivarini و Arishta مي‌باشد كه معنا و مفهوم آن "تسكين دهنده و يا التيام بخش هر نوع بيماري است“. درخت Neem "Kalpavriksh"  يا درخت برآورنده حاجات و آرزوها ناميده شده است. در محوطه بیشتر معابد و بناهاي مذهبي هند حداقل يك درخت Neem كاشته شده است.

 گياه‌ شناسي درخت چریش

درختي است هميشه سبز به ارتفاع 15 الي 20 متر كه گاهي به 40 مترنیز مي‌رسد. درختی است شبيه درخت بلوط , حدود 100 تا 150 سال عمر مي ‌كند. گلها خوشه‌اي، در هر خوشه 150 تا 250 گل وجود دارد. طول برگ حدود 20 تا 40 سانتيمتر. گلها سفيد تا زرد كم رنگ و دو جنسي. درخت از سال چهارم و پنجم گل مي‌دهد و اين گل‌دهي تا پس از صد سالگي نیز,ادامه دارد. گلهاي اين درخت معطّر هستند و عطري شبيه عسل دارند، بنابراين درختي است شهدزا و مناسب براي زنبور عسل.ميو‌ه‌ها شبيه زيتون و به طول دو سانتيمتر. رنگ ميوه ها ابتدا سبز و سپس به رنگ سبز متمايل به زرد درمي‌آيند. در شرايط جنوب هند فصل گل‌دهي از ژانويه تا مي ميباشد. فصل رسيدن ميوه‌ها از مه تا اگوست. هر 4000 دانه يك كيلوگرم وزن دارد.


زيستگاه درخت

اگرچه اين درخت در سرتاسر شبه قاره هند وجود دارد، اما رويشگاه اوليه و اصلي آن هنوز به درستي مشخص نيست. بهرحال، نواحي خشك ميانمار سفلي محتمل‌ترين ناحيه به عنوان رويشگاه اصلي چریش گزارش شده است. اين درخت بيشتر در نواحي خشك گرمسير و نيمه گرمسير آسيا، آفريقا، استراليا و جزاير جنوب پاسيفيك بطور كلي از 78 كشور جهان و تعداد آن در سرتاسر جهان بين 64 تا 91 ميليون اصله گزارش شده است.

 نحوه كشت و كار

اين درخت در هر شرايطي مي‌رويد. بهترين شرايط آب و هوايي براي آن مناطقي با ميزان بارش 400 تا 1200 ميليمتر در سال است، اگرچه، شرايط كمتر از 130 ميليمتر بارندگي را نيز مي‌تواند تحمل نمايد. بطور كلي، اين درخت به شرايط گرم و خشك بيشتر مقاوم است. مكان‌هايي كه حداكثردماي محيط در سايه بين 40 تا 47 درجه سانتيگراد باشد. درخت چریش در د ماي زير صفر و يا سرماي مستمّر مقاومت ندارد. درخاك‌هاي رسی, شور، قليايي و اسيدي رشد مي‌كند. درختي است نيمه‌ اهلي و در مجاورت جوامع انساني رويش پيدا مي‌كند اين درخت را مي‌توان در پارك‌ها، منازل، معابد ودر كنار جاده‌ها مشاهده نمود. اگر چه درخت چریش با دارا بودن مواد بيولوژيك خاص، يكي از عوامل كنترل حدود 500 گونه حشرات آفت است، اما متقابلا" خود نيز مورد حمله آفات و بيماري‌هاي خاص قرار مي‌گيرد.

برداشت محصول

ميوه‌هاي رسيده درخت چریش به رنگ زرد و يا زرد متمايل به سبز در طول 12-10 هفته و حداكثر در هفته 8-4 هفتگي مي‌رسند و از درخت مي‌ريزند. چنانچه ميوه‌هاي ريزش پيدا كرده از زير درخت جمع‌آوري نشوند، سفت و سخت شده و فرآيند عمليات روغن‌كشي بعدي را با مشكل مواجه مي‌كنند. برای نگهداري ميوه‌ها نبايد از ظروف فلزي و يا پلاستيكي استفاده كرد، زيرا ميوه‌ها سريعا" مورد جمله قارچ‌ها قرار مي‌گيرند. جمع‌آوري با دست و با استفاده از چوب‌هاي بلند انجام می شود .ميوه داراي يك قسمت گوشتي، يك پوسته سخت خارجي و يك مغز دانه نرم قهوه‌اي است. پوسته اول 50% وزن دانه را تشكيل مي‌دهد. مغز دانه مهمترين قسمت درخت از نظر خاصيّت حشره‌كشي است. يك درخت جوان چریش در سن 10-8 سالگي حدود 9 الي 19 كيلوگر  ميوه تازه توليد مي‌كند. درخت 20 ساله چریش حدود 20 كيلوگرم ميوه توليد مي‌كند. از 48/5 كيلوگرم مغز دانه، حدود 46/2 كيلوگرم روغن، 02/3 كيلوگرم تفاله  توليد مي‌شود. هر درخت سالانه حدود 350 كيلوگرم برگ سبز توليد مي‌كند.

 مواد موثره و بيولوژيك درخت

در شرايط مختلف و از قسمت‌هاي مختلف درخت چریش حدود 100ماده شيميايي توليد مي‌شود. بيشتر اين مواد شيميايي به كلاسي عمومي از تركيبات طبيعي كه Triterpenes و به طور اختصاصي‌تر Limonoide ناميده مي‌شوند، تعلق دارند. بطور كلي اين مواد به 9 گرده شيميايي به شرح زير تقسيم‌بندي مي‌شوند :

1.      Azadirone در ميوه، دانه و روغن آن  و برگ‌ها

2.      Gedunin در ميوه _ ساقه

3.      Amoorastatin از برگ‌هاي سبز

4.      Vepinin از روغن دانه

5.      Vilasinin از برگ‌هاي سبز و روغن دانه

6.     Nimbin از برگ‌هاي سبز، دانه و ساقه

7.     Nimbolinin از دانه و مغز دانه

8.       Salannin از دانه، مغز دانه و روغن دانه

9.      Azadirachtin از دانه و مغز دانه به عنوان مهمترين تركيب آفت‌كش اين درخت

اين تركيبات خصوصيات و ويژگي‌هاي زير را از خود نشان داده‌اند :

  •  Insect Untifeedant
  •  Insect growth disrupting
  • Insecticidal
  •   Nematocidal
  •  Molluscidal
  •  Fungicidal
  •  Bactericidal
  •  Anti-inflammatory
  •  Anti- tumour
  •  Cytytoxic
  •  Immunostimulating
  •  Hypocholesterolemic
  •  Anti- Leukemia
  •  Plant cell expansion
  •  Cell division inhibitory activitres

فرآورده‌هاي دارويي درخت 

  • Antidiabetic  : كپسول ژلاتيني Nimbola ، JkizzوKarnim Skin Care and Cure = Caro line و كپسول core Clean-براي درمان جوش.
  • دو محصول Narlepan ، Neem cureبا خاصيت Antiseptic
  •  محصولات گوناگوني با نام تجارتي Sha neem براي درمان پوست وجود دارد’ Geen neem .  براي درمان .acne 
  • مالاريا : فرآورده Ioquin به صورت قرص و تزريق براي مالاريا مزمن.
  • داروي ضد بارداري


همينطور بخش‌هاي مختلف درخت چریش يكي از مواد تشكيل دهنده 67 داروي متداول هوموپا تي در هند است كه به بطورگسترده‌اي در درمان بيماري‌هاي مختلف مورد استفاده قرارمي‌گيرد.

استفاده از تركيبات بيولوژيك Neem در طب سنتي

  • خاصيت Anticeptic :برگ درخت چریش. برخي از افراد به منظور جلوگيري از بروز بيماري‌ها برگ اين  درخت را در آب خيسانده و صبح روز بعد عصاره آنرا مي‌نوشند.
  • استفاده از خمير برگ اين درخت براي درمان بيماري‌هاي پوستي مانند جرب.
  • قرار دادن برگ اين درخت در بستر بيماراني كه به بيماري‌هاي آبله و سرخك مبتلا شده باشد.
  • نوشيدن جوشانده برگ چریش براي درمان بيماري يرقان و مالاريا.
  • استفاده از برگ درخت چریش براي درمان روماتيسم، بيماري‌هاي قلبي و تصفيه خون.
  • مصرف جوشانده برگ درخت براي درمان توبركولوز، ديابت، اسهال و تهوع.
  • بسياري از روستائيان در فصل شروع بيماري مالاريا براي جلوگيري از ابتلاء زير درخت چریش مي‌خوابند تا از حمله پشه‌ها در امان باشند.
  • در شمال و مركز شبه قاره هند از ساقه‌هاي نرم اين درخت براي مسواك زدن استفاده مي‌شود.
  • براي جلوگيري از بچه‌دار شدن از پوست درخت به صورت خوراكي استفاده مي‌شود.
  • از برگ درخت چریش به عنوان چاشني در غذا نيز استفاده مي‌شود.
  • روغن مغز دانه به عنوان نوشدارو و پادزهر در مقابل گزش مار و عقرب كاربرد دارد.
  • مصرف جوشانده ماده مؤثري است براي دفع كرم‌هاي گرد.

استفاده از تركبيات بيولوژيك Neem در پزشكي مدرن

  • Anti allergic  activities
  • Duretic activities
  • Analgestic  &  Antipyretic activities
  • Diuretic activities
  • Analgesicoud Antipyretic activities
  • Anticarcev activities
  • Antiulcer activities 
  • Anti-anxiety activities
  • Antifertility activities
  • Effect on ca-diovasculer and central system
  • Skin Disease activities
  • Dental Disease

استفاده از Neem در دامپزشكي

در منابع قديم هند از كاربرد Neem در درمان برخي ازبيماري‌هاي دامي نام برده شده است. بيماري‌هايي از قبيل: عدم هضم غذا، يبوست، اسهال، آلودگي‌هاي انگلي،  تب شير، التيا م زخم‌ها، سستي، سرفه، جذام ، توبركولوز، بيماري‌هاي چشم وگوش، فلج زبان، سياه زخم و غم باد (Gaitre).

استفاده از برخي ازداروهاي تجاري شده Neem در دامپزشكي

Neem Bug Free Repllent :‌ محصول جديدي است كه اخيراً به بازار مصرف معرفي شده است. اين تركيب تجاري براي مبارزه با كيك بالغ و لارو آن و ساير حشرات و انگل‌هاي مكنده مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

Neem let  : تركيب تجاري كه براي د ور كردن پشه و مگس مورد استفاده قرارمي‌گيرد.

Nimbitor : از اين دارو براي مبارزه با شپش، گنه و انواع مگس‌ها استفاده مي‌شود.

Pasutone : براي مبارزه با انگل‌هاي روده اي دام كه به صورت نوعي مكمل غذايي شامل پودر برگ Neem در گاوهاي شيري مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

آفت کشهای مبتنی بر Neem

  • خاصيت آفت‌كشي طبيعي  (Bio-efficacy Neem) سبب جلب توجه صنايع آفت‌كش در هند وسايركشورها شده است. بدين ترتيب محصولات تجاري متعددي هم اكنون در بازارهاي مصرف قابل دسترس بوده و  در مرحله تجاري شدن هستند.
  • براي توليد آفت‌كش مبتني بر Neem ‘دو استاندارد’ 14,299-1995 و 14,300-1995 در هند وجود دارد.
  • Godrej Achook : آفت كشي‌ است با خواص دوركننده اي حشرات، تغذيه،بازدارنده،جلوگيري‌كننده از پوست اندازي، عقيم كننده، بازدارنده تخم‌گذاري، كشنده تخم، متوقف كننده توليد هورمون رشدو بالاخره ايجاد اختلال در تفريخ تخم.
  • Magocid-ck-20EC , Margocide-ok80EC :كشنده تخم حشرات، بازدارنده تخم‌گذاري،  نماتدكش و داراي خاصيت عقيم‌كنندگي Neemark ، Nimbecidine ، Nimbitor ، Neemaza-T/S ، Plasma neem orl
  • اولين گزارش علمي در مورد خاصيت دور كنندگي Neem به سال1930برمي‌گردد .
  • بيشترين مقالات در مورد خاصيت ضد تغذيه‌اي Neem در هند به سال 1960   برمي‌گردد، بويژه عليه حمله ملخ در 1962 دردهلي‌نو.
  • دو مادة شيميايي مؤثر در Neem كه داراي خاصيت ضد تغذ يه‌اي بويژه در ملخ ها هستند عبارتند از :  Azadirachtin و Meliantriol كه اثرات اين دو ماده عليه بيش از 105 گونه حشرات آفت به ويژه آفات كليدي كشاورزي ارزيابي شده است.

تركيباتي كه داخل مغز دانه Neem وجود دارد و بر فيزيولوژي حشرات آفت اثر ميگذارند داراي خصوصيات فيزيولوژيك زير هستند :

  • 1- Repelling larvae and adults
  • 2- Deterring feeding
  • 3- Deterring females from laying eggs
  • 4- Disrupting mating and sexual communication
  • 5- Disrupting or inhibiting the development of eggs,larvae and pupae
  • 6- Inhibiting the formation of chitin
  • 7-Sterilizing adults
  • 8- Affecting vigour, fitness, flight and longevity
  • 9- Direct toxicity and killing of the insects

استفاده از فرآورده هاي Neem   در كشاورزي

از گذشته‌هاي بسيار دور از Neem براي حفاظت از محصولات كشاورزي در مقابل حمله ‌آفات و بيماري‌ها استفاده مي‌شده است. امروزه استفاده از Neem به عنوان كود و اصلاح ‌كننده خاك‌هاي زراعي نيز استفاده مي‌شود.

  • كنجاله Neem از فرآوردهاي جانبي صنعت روغن‌كشي ميوه  Neem ميباشد. تركيبات و ارزش غذايي كنجاله بسته به شرايط محيطي و فناوري استحصال روغن متفاوت است.
  • در هر 100 كيلوگرم كنجاله، 56/3 كيلوگرم ازت، 83/0 كيلوگرم فسفر، 67/1 كيلوگرم پتاس و نيز 77/0 كيلوگرم كليسم، 7/0 كيلوگرم منيزيم وجود دارد. در استاندارد 1977-8558 IS: هند، نحوه استفاده از اين كود تشريح شده است.

Neem داراي خاصيت ضد قارچ است. كنجاله Neem در خاك از رشد و نمو قارچ‌هاي زير جلوگيري مي‌كند:

  • Aspergillus spp
  • Fusarium oxyporium
  • Aphanidermature
  • Pythium
  • Rhizoctonia Solani

علاوه براين معلوم شده است ,سم آفلا توكسين كه ماده كشنده قارج As. flavus است، توسط عصاره برگ Neem كنترل مي‌شود. نكته جالب توجه اينست كه عصاره برگ Neem بجاي از بين بردن قارچ آسپرژيلوس، از توليد سم آفلاتوكسين توسط اين قارچ جلوگيري بعمل مي‌آورد. اين عصاره پيش ازشكل‌گيري و ساخته شدن ماده شيميايي ديگري بنام polyketides كه پس از توليد به گروهي از قارچ‌هاي آفلاتوكسين تبديل مي‌شود، جلوگيري بعمل مي‌آورد.

سایر فرآوردهاي تجاري شده

درخت Neem تامين‌كننده مجموعه ‌اي از مواد اوليه است كه درصنايع دارويي، شيميايي و كشاورزي حائز اهميت مي‌باشد. امروزه، اين مواد بطور فرايندهاي در توليد مواد دارويي، آفت‌كش ها، مواد بهداشتي، مواد آرايشي، خوراك دام، تغذ يه گياه، كودهاي آلي، سوخت و منابع چوب و كاغذ كاربرد دارند.  Neem منبع تجد يد پذيري است از فرآورده‌هاي با ارزش وحداقل ميزان صدمه و خسارت به محيط زيست. بيش از 18000 تن روغن Neem در توليد صابون مورد استفاده قرار مي‌گيرد. صابون Margo از سال 1920 به بازار مصرف ارايه شده است. مارك‌هاي تجاري ديگري مانند صابون Nimbath, Nimaherbal, بسيار شناخته شده هستند. فرآورده‌هاي جديدي كه درسالهاي اخير به بازار معرفي شده‌اند عبارتند از :

  • Liquid Soap ، Feu/drop/antilice herbal  كه براي شوره سر و شپش مو مفيد هستند.
  •  Nimyle فرآورده جد يدي است براي تميزكردن كف اتاق و توالت.

شامپو : برخي از شامپوهايي كه هم اكنون در بازار مصرف وجود دارند و در ساخت آنها Neem مورد استفاده قرار گرفته است عبارتند از : ، Kouri Neem  Yorks neem shampoo Margosa neem ,

مواد آرايشي: به صورت كرم و پودر در بازار مصرف يافت مي‌شوند و عبارتند از : Neem tulsi ، Neemal ، Neem hair oil (Navlepan)

دهان شويه : يا  (DentifriciMouth washes ) با نام‌هاي تجاري (ORA) به صورت پودر و Denta Care به صورت كرم.Colgate herbal ، Silvoset و Silvose TRS در بازار مصرف وجود دارند.


نوشته شده توسط بابک در ساعت 15:27 | لینک  | 

Synthetic Pesticides

The use of synthetic pesticides in the US began in the 1930s and became widespread after World War II. By 1950, pesticide was found to increase farm yield far beyond pre-World War II levels. Farmers depend heavily on synthetic pesticides to control insects in their crops. Today, it is one of the most commonly used methods in controlling insects.

In 1997, US pesticide purchase accounted for nearly one-third of the world market. Annual pesticide expenditure totaled approximately $11.9 billion. Two-thirds of pesticide purchased is used in agriculture.

The use of synthetic pesticides in agriculture comes with a cost for the environment, and the health of animals and humans.

Danger of synthetic pesticide

The synthetic pesticide DDT was widely used in urban aerial sprays to control urban mosquito, gypsy moth, Japanese beetle and other insects in the 1940’s. By 1972, DDT was banned from the United States due to widespread development of resistance to DDT and evidence that DDT use was increasing preterm births and also harming the environment. DDT was found to cause behavioral anomalies and eggshell thinning in populations of bald eagles and peregrine falcons. Although DDT is banned in the US and many other countries, DDT continues to be manufactured and applied in underdeveloped nations where some of the US food supply is grown.

Dursban, one of the most common pesticide used in households, schools, hospitals and agriculture was banned in 2000 by the USEPA due to unacceptable health risk, especially to children. Toxicology studies have found that exposures to Dursban early in life may affect the function of the nervous system later in life, with possilbe links to changes in normal learning and behavior. Yet, six manufacturers in the US are allowed to continue making the chemical for use on foreign crops.

Types of synthetic pesticide

There are many classes of synthetic pesticides. The main classes consist of organochlorines, organophosphates, carbamates, and pyrethroids. Exposure to pesticides can cause acute (short term) or chronic (long term) effects on animals and humans, especially in the reproductive, endocrine, and central nervous systems.

Class Examples Area of Effect
Organochlorines DDT, toxaphene, dieldrin, aldrin Reproductive, nervous, endocrine, and immune system
Organophosphates Diazinon, glyphosate, malathion Central nervous system
Carbamates Carbofuran, aldicarb, carbaryl Central nervous system
Pyrethroids Fenpropanthrin, deltamethrin, cypermethrin Poorly understood

Today, there are more than 500 species of insects and mites that are resistant to some form of pesticides. As a result of the increasing resistance, countries have started to apply more products, combine pesticides, increase applications, or substitute with more toxic replacements.

Human Harm

There are three types of harmful effects caused by pesticides: acute effects, delayed effects, and allergic effects.

Acute effects are injuries or illnesses that appear immediately after exposure. The effects are usually obvious and reversible if appropriate medical care is given right away.

Delayed effects are illnesses or injuries that do not appear immediately. these include cancer.

There are over 160 synthetic pesticides that are listed to be possible carcinogens. Many of these pesticides are still in use. The US EPA has classification systems that identify carcinogens. The European Union does not have any list available on carcinogenic pesticides.

Pesticides have been known to cause lymphoma, leukemia, breast cancer, asthma, and other immune system disorders.

Allergic effects are harmful effects that some but not all people develop in reaction to substances.

نوشته شده توسط بابک در ساعت 14:26 | لینک  | 

          History of Bt

silkwormJapanese biologist, Shigetane Ishiwatari was investigating the cause of the sotto disease (sudden-collapse disease) that was killing large populations of silkworms when he first isolated the bacterium Bacillus thuringiensis (Bt) as the cause of the disease in 1901

Ernst Berliner isolated a bacteria that had killed a Mediterranean flour moth in 1911, and rediscovered Bt. He named it Bacillus thuringiensis, after the German town Thuringia where the moth was found. Ishiwatari had named the bacterium Bacillus sotto in 1901 but the name was later ruled invalid. In 1915, Berliner reported the existance of a crystal within Bt, but the activity of this crystal was not discovered until much later

Farmers started to use Bt as a pesticide in 1920. France soon started to make commericialized spore based formulations called Sporine in 1938. Sporine, at the time was used primarly to kill flour moths

Bt productMore products containing Bt were marketed, but many of these products had limitations. Bt products such as sprays are rapidly washed away by rain, and degrade under the sun's UV rays. Also, there were many insects that are not susceptible to any of the limited number of Bt strains known at the time. All the Bt strains known at the time were toxic to lepidopteran (moth) larvae only. There were also some insects that live within the plant or underground where theBt sprays could not reach. Since synthetic insecticides were readily avaliable and often very efficient in killing insects, Bt was not used widly

Cry 5bIn 1956, researchers, Hannay, Fitz-James and Angus found that the main insecticidal activity against lepidoteran (moth) insects was due to the parasporal crystal. With this discovery came increased interest in the crystal structure, biochemistry, and general mode of action of Bt. Research on Bt began in ernest.

In the US, Bt was used commercially starting in 1958. By 1961, Bt was registerd as a pesticide to the EPA.

Bt productUp until 1977, only thirteen Btstrains had been described. All thirteen subspecies were toxic only to certain species of lepidopteran larvae. In 1977 the first subspecies toxic to dipteran (flies) species was found, and the first discovery of strains toxic to species of coleopteran (beetles) followed in 1983

In the 1980's use of Bt increased when insects became increasingly resistant to the synthetic insecticides and scientists and environmentalists became aware that the chemicals were harming the environment. Bt is organic and it affects specific insects and does not persist in the environment. Because of this, governments and private industries started to fund research on Bt

Today, there are thousands of strains of Bt. Many of them have genes that encode unique toxic crystals in their DNA

With the advancement in molecular biology, it soon became feasible to move the gene that encodes the toxic crystals into a plant. The first genetically engineered plant, corn, was registered with the EPA in 1995. Today, GM (genetically modified) crops including, potato and cotton are planted throughout the world

What are Bt crystals

Bt crystals, sometimes referred to as insecticidal crystal proteins (ICP), are protein crystals formed during sporulation in some Bt strains. Btproduces proteins that aggregate to form a crystal.These crystal proteins are toxic to very specific species of insects yet harmless to humans and the natural enemies of many crop pests (benenificial insects). There are more than 150 insects that are known to be susceptible in some way to Bt.The crystal proteins bind specifically to certain receptors in the insect's intestine. Not all insects carry the same receptors allowing for high species specificity. Humans and other vertabrates do not have these receptors in their bodies, so the toxin is unable to affect us

How does Bt work

Bt has to be eaten to cause mortality. The Bt toxin dissolve in the high pH insect gut and become active. The toxins then attack the gut cells of the insect, punching holes in the lining. The Bt spores spills out of the gut and germinate in the insect causing death within a couple days

Control cotton bollworm Cotton bollworm

Even though the toxin does not kill the insect immediately, treated plant parts will not be damaged because the insect stops feeding within hours. Bt spores do not spread to other insects or cause disease outbreaks on their own

 Insect eats Bt crystals and spores.


 The toxin binds to specific receptors in the gut and the insects stops eating.

 The crystals cause the gut wall to break down, allowing spores and normal gut bacteria to enter the body.

4The insect dies as spores and gut bacteria proliferate in the body.

Bt action

Bt action is very specific. Different strains of Bt are specific to different receptors in insect gut wall. Bt toxicity depends on recognizing receptors, damage to the gut by the toxin occurs upon binding to a receptor. Each insect species possesses different types of receptors that will match only certain toxin proteins, like a lock to a key

It is because of this that farmers have to be careful to match the target pest species with a particular Bt toxin protein which is specific for that insect. This also helps the benifical insects because they will usually not be harmed by that particular strain of Bt

نوشته شده توسط بابک در ساعت 14:2 | لینک  | 

با توجه به گسترش آفت شبشک توت در باغات کیوی شهرستان رودسر و مشاهده آن در اکثر باغات بازدید شده توسط کارشناسان طرح شبکه مراقبت باغی در صورت مشاهده آفت در باغ  جهت مشاوره و کنترل آفت به مراکز خدمات جهاد کشاورزی و دفتر کلینیک گیاهبزشکی رویش مراجعه نمایید.

لازم به ذکر است جهت کنترل بیولوژیک آفت شبشک توت زنبور بروسبالتلا توسط انسکتاریوم شهرستان تولید و در اسفند ماه در اختیار باغداران قرار خواهد گرفت.جهت کسب اطلاعات بیشتر می توانید به شماره ۰۹۱۱۳۴۳۷۴۳۰ خانم مهندس عاشورزاده تماس حاصل نمایید.  

كيوي فروت يكي از محصولات باغي است كه در سال هاي اخير مورد توجه باغ داران در شمال كشور قرار گرفته است .در دنيا آفات متعددي درمناطق كشت و كار كيوي فروت روي اين محصول فعاليت مي كنند وخسارت قابل توجهي را نيز به آن وارد مي نمايند. در حال حاضر شپشك توت تنها آفت مهم روي تاك هاي كيوي فروت در شمال ايران مي باشد

 دانستنیها ی عمومی در رابطه با کیوی     


اين ميوه بومي چين جنوبي است ولي اصلاح آن در كشور نيوزيلند صورت گرفته و به ساير نقاط جهان گسترش يافته است. در ايران نيز با مشاهده وضعيت نامطلوب بخشي از باغات مركبات در شمال كشور كه در بعضي سالها در اثر سرماي زمستانه از بين مي‌روند و داراي عملكرد پائيني هستند، اقدام به انجام مطالعاتي براي يافتن جايگزيني مناسب براي اين باغات شد كه درنهايت درخت كيوي فروت براي اين منظور انتخاب گرديد. اين ميوه نسبت به مركبات مقاومت بيشتري به سرما داشته و عملكرد آن بالاتربوده و شرايط اكولوژيكي شمال كشور بسيار مناسب كشت اين محصول است. با همكاري FAO  درسال 1357  چهار رقم ماده بنام هايوارد، برونو، مانتي و آبوت و دو رقم نر بنام توموري و ماتوا از كشورهاي فرانسه و ايتاليا وارد و بعد از انجام تحقيقات لازم درسال 1367  اقدام به تكثير وتوزيع بين باغداران گرديد.

ورود و گسترش كشت اين محصول و توجه بيش از حد باغداران براي تغيير كاربري اراضي جهت كشت آن وزارت كشاورزي وقت را به تامل واداشت، زيرا خطر تبديل باغات مركبات، شاليزارها و ...  درشمال كشور به باغات كيوي فروت وجود داشت لذا وزارت كشاورزي از حمايت اين محصول خودداري نموده و با توجه به هزينه بالاي احداث يك هكتار باغ كيوي، توسعه كشت اين محصول تا حدود زيادي محدود گرديد بطوري كه تنها باغداران متمول قادر به احداث باغ كيوي هستند.

در اين باغات رقم هايواد بدليل ويژگيهايي نظير درشتي و يكنواختي ميوه، بازار پسندي و خاصيت خوب انبارداري، نسبت به ساير ارقام مورد توجه بيشتري قرار گرفته و حدود 90%  باغات را شامل مي‌شود.

اكثر توليد كنندگان كيوي افرادي با سطح سواد و فرهنگ بالايي مي‌باشند. لذا بتدريج اقدام به ايجاد چند تشكل با عضويت باغداران نموده‌اند. ايجاد اين تشكلها تاثير بسزايي در روند توليد و صادرات اين محصول داشته بطوري كه با ايجاد كلاسهاي آموزشي و ترويجي اطلاعات باغداران در اين زمينه افزايش يافته و درنتيجه عمليات احداث، داشت، برداشت و بازاررساني اين محصول با كيفيت بالايي بانجام مي‌رسد. درحال حاضر ميزان ضايعات اين ميوه كه ناشي از آ‏فات و بيماريها، شرايط آب وهوايي، مديريت نامناسب، ضعف سيستم حمل و نقل و سردخانه ها مي‌باشـد، حدود 33-24  درصد است. حدود 90% از باغات از روش آبياري تحت فشار( ميكرو جت ) استفاده مي‌كنند.

هرساله محصول توليدي توسط شركتهاي تعاوني خريداري شده بعد از درجه‌بندي و بسته‌بندي به سردخانه منتقل مي‌شود. بطور متوسط هرسال 10 هزار تن بطور رسمي و مقدار قابل توجهي نيز بطور غير رسمي به كشورهاي حوزه خليج فارس و كشورهاي آسياي ميانه و اروپا صادر مي‌شود. مصرف سرانه اين محصول در كشور 5/0  كيلوگرم مي‌باشد.

تركيبات مختلف در مبوه كيوي( گرم در صد گرم)



ويتامين C












ويتامين B كمپلكس




ويتامين B2






مواد محلول





























52/60 كالري















کیوی میوه درخت تاک چوبی و بزرگی از رده Actinidia ( رسته Ericales ، خانواده Actinidiaceae ) است که در آب و هوای معتدل رشد می کند. دربازار جهانی آنرا kiwifruitمی گویند اما در شمال آمریکا معمولاً آنرا کیوی می نامند. متداول ترین نوع کیوی ( Actinidia deliciosa) تقریباً به اندازه تخم مرغ است ( حدوداً به طول 6 سانتیمتــر و 5/5 تا 4/5 سانتیمتر محیط) و کاملاً گرد نمی باشد. دارای پوستی کرکدار به رنگ قهوه ای کمرنگ است که معمولاً مصرف نمی شود. گوشت داخل آن سبز روشن و دارای ردیفهایی از دانه های خوراکی کوچک وسیاه است. بافت این میوه نرم و طعم آن گاهی اوقات مثل ترکیبی از توت فرنگی ، موز و آناناس می باشد.نام این میوه را از روی کرکهای روی پوست آن که کاملاً شبیه پرهای پرنده ای در نیوزیلند به همین نام است گرفته اند.

طبقه بندی
94 گونه ازکیوی به ثبت رسیده است که از بین آنها موارد زیر را برای میوه آن کشت می کنند:
● Actinidia deliciosaکه سابقاً Actinidia chinensis نامیده می شد و بیشترین نوع تجاری محسوب می شود.
● Actinidia chinensisکه شباهت بسیار زیادی به Actinidia deliciosaدارد اما گوشت آن به رنگ سبز ، زرد و حتی قرمز- زرد می باشد.
● Actinidia arguta, kokuwa, tara vineیا کیوی با دوام که کوچکتر است ( 15 –10گرم) و دارای گوشتی و پوستی سبز وخوراکی و مقاوم تر از A.deliciosa می باشد.
●کیوی مقاوم Actinidia cordifolia که مشابه A.argutaاست.
●کیوی مقاوم Actinidia purpurea که همانند A.arguta اما دارای گوشتی قرمز است.
● Actinidia kolomikta, kolomikta, arctic beautyیا کیوی شمالی که میوه هایی بسیار کوچک ( 8 گرم یاکمتر) تولید می کند و مقاوم ترین گونه محسوب می گردد ( تاحدود 40- درجه سانتیگراد).
● Actinidia polygama, silver vineدارای میوه هایی ریز است.
پرورش دهندگان ، با پیوند گونه های قبلی گونه های پیوندی را بوجود آورده اند.

Actinidia deliciosa بومی جنوب شرقی چین است و Actinidia chinensis در نواحی کم ارتفاع تر جنوب شرقی چین بسیار رایج است. گونه های دیگر Actinidia نیز در چین یافت شده و تا جنوب شرقی سیبریه امتداد دارند.

کشت آن در اوایل قرن بیستم از کشور چین آغاز شد زمانیکه دانه های این میوه توسط Isabel Fraser در نیوزیلند تولید شد. او رئیس دانشکده Wanganui Girls بود و مشغول دیداراز مدارس ماموران در چین بود. دانه ها در سال 1906 بوسیله باغبانی به نام Alexander Allision کاشته شد و اولین تاک در سال 1910 به بار نشست. افرادی که اولین بار این میوه را خوردند طعم آنرا مانند سفرس پنداشتند و به همین علت آنرا سفرس چینی نامیدند ، اما این میوه از خانواده آکتینیدیا می باشد و هیچ ارتباطـــی با خانواده سفـرس ( Grossulariaceae) ندارد.                              

گونه کشاورزی معروف Actinidia deliciosa "Hayward" حدود سال 1924 توسط Hayward Wright درAvondale پرورش یافت. ابتدا در باغهای خانگی کاشته شد اما کشت تجاری آن در دهه 40 آغاز گشت. امروزه بزرگترین تولید کننده این میوه نیوزیلند است و بعد از آن فرانسه ، آمریکا ، (ایتالیا)) ، اسپانیا و ژاپن قرار دارند.کیوی هنوز هم در سرزمین مادری خود چین تولید می شود اما این کشور هرگز جزو 10 کشور اول تولید کننده این میوه قرار ندارد. در چین عمدتاً این میوه را در نواحی کوهستانی بالای رود Chang Jiang پرورش می دهند. البته در نواحی دیگری از چین نیز از جمله Sichuan و تایوان آنرا کشت می کنند.                                     

اسامی در زبان چینی :
●هلوی میمون Macaco : (猕猴桃 Mi2 hou2 tao2) رایج ترین نامها.
●میوه عجیب یا غیر عادی(奇異果 qi2 yi4 guo3) رایج ترین نام در تایوان و هنگ کنگ (奇异果 kay yee goh). ترانویسی تقریباً شبیه کیوی است.
●هلوی Yang (阳桃 Yang2 tao2)
● هلوی Goat (羊桃 yang2 tao2)
●گلابی کرکدار(毛梨 mao2 li2)
●گلابی تاکی                                            (藤梨 teng2 li2)

چون عموماً نام گیاه معروف سفرس را برای این گیاه جدید بکارمی بردند میوه کیوی را سفرس چینی نامیدند. با این همه شرکت صادرات میوه و سبزیجات Turner و Growers نیوزیلند برای ایجاد تقاضاهای بیشتر این میوه نام کیوی را در سال 1959 برای آن انتخاب کرد ( برگرفته از نام پرنده بی پرواز بومی به همین نام). پرورش دهندگان نیز به تدریج این نام را بکار بردند و در سال 1974 نام کیوی بصورت نام رسمی تجاری این میوه درآمد. نام قدیمی آن هنوز گاهی اوقات در استرالیا مورد استفاده قرار می گیرد.                                    

درآمریکای شمالی بخش "میوه" را از کلمه اصلی حذف کرده و فقط به آن کیوی می گویند و برای بیشتر مردم نام کیوی تداعی کننده میوه است تا پرنده ای به همین نام . این نوع کاربرد اشکالات کوچکی را بوجود آورد و بسیاری از مردم نیوزیلند را ناراحت کرد.برای جلوگیری از سردرگمی خارجیان درباره این موضوع که کیوی به معنی پرنده است یا میوه ویا فردی ازنیوزیلند،اکنون بیشتر کیویهای نیوزیلند تحت نام تجاری (http://www.zespri.com) است.

گونه هــــــا                                                  
تقریباً تمام کیویهای تجاری به تعداد کمی از گونه های Actinidia deliciosa: Hayward, Chico و Saanichton 12 تعلق دارند.میوه این گونه ها غیر قابل تشخیص هستند و با تعریفی که از کیوی استاندارد در ابتدای این مقاله ارائه شد مطابقت دارند.                                                         

گونه جدیدی از Actinidia chinensis به نام کیوی طلائی با گوشتی زرد و طعمی شیرین همانند میوه سالاد توسط باغداران نیوزیلند تولید شد و در حال حاضر بصورت مقادیر روزافزون در بازارهای جهانی معامله می شود.بعضی از گونه های وحشی درچین دارای میوه ای زرد هستند اما به علت کوچکی ارزش تجاری ندارند. سال 1987 دانه های این گیاه به نیوزیلند وارد شد و باغداران پس از یازده سال ازطریق پیوند زدن آنها با کیویهای تاکی سبز نوع جدیدی از این میوه را پرورش دادند. کیوی طلائی دارای پوستی نرم و برنزی رنگ و کلاهک تیزی در انتهای آن است و گوشت آن به رنگ طلائی خاصی می باشد. ارزش تجاری این نوع کیوی از انواع سبز بیشتر است.

ارزش غذایـــــــی

کیوی حلقه شده                                                                   
کیوی سرشار از ویتامین ث می باشد. مقدار پتاسیم آن از نظر وزنی تاحدی کمتر از موز است. همچنین دارای ویتامینA ، ویتامین E ، کلسیم ، آهن و فولیک اسید می باشد.                                             

کیوی خام نیز دارای مقادیر زیادی آنزیم حل کننده پتاسیم به نام پاپایین است که ازنظر تجاری برای نرم کردن گوشت مفید است اما احتمال دارد برای بعضی از افراد آلرژی زا باشد. بویژه افرادی که به پاپایاس یا آناناس حساسیت دارند مستعد حساسیت به این میوه هم هستند.                                                        

این آنزیم که براثر پختن میوه به سرعت از بین می رود استفاده از کیوی خام را در دسرهای حاوی شیر یا هر محصول لبنی دیگرنامناسب می کند.این آنزیم در عرض چند دقیقه درحالیکه بوی بسیار بدی تولید می نماید شروع به حل کردن پروتئین شیر می کند.                                                                         

کیوی در بیشترنواحی معتدل رشد می کند. درمناطقی که گونه Actinidia deliciosa مقاوم نیست به جای آن انواع دیگر گونه ها پرورش می یابند. این میوه را بصورت تجاری درسازه های محکم کشت می کنند بطوریکه می توان در هر آکرچندین تن محصول برداشت کرد که بیش از مقداری است که تاکهای ضعیف می توانند حاصل کنند. آنها معمولاً به یک سیستم آبیاری مجهز می باشند که علاوه بر آبیاری مانع از یخ زدگی آنها در بهار می شود.

کیوی رسیده                                                             
تاکهای کیوی مثل تاکهای انگور شدیداً به هرس نیاز دارند. میوه آن روی نی های یکساله یا بیشتر رشد می کنند اما با پیر شدن نی ها خم می شوند.نی ها را باید بعد از سال سومشان برید و جایگزین کرد.                                    

گیاهان کیوی معمولاً دوپایه هستند یعنی هر گیاه کیوی یا نر است یا ماده.فقط گیاه ماده میوه می دهد آنهم وقتی که توسط گیاه نر گرده افشانی می شود. برای سه تا هشت تاک ماده یک گیاه نرگرده افشان لازم است. تنها استثنا ، یک نوع پیوندی از ژاپن به نام گونـه Issai است (Actinidia arguta x rufa) که گلهای کامل می دهد و می تواند خودش را بارور نماید ؛ متاسفانه این گونه کم طاقت است و مقاومت آن از بیشتر اشکال A. arguta کمتر می باشد و تولید کننده بزرگی محسوب نمی شود.                                                               

کیوی از نظر دشواری در گرده افشانی معروف است چون گلهای آن برای زنبورها جذاب نیستند. بعضی از تولید کنندگان گرده های جمع آوری شده را بر روی گلهای ماده می پاشند. اما کلاً موفق ترین راه گرده افشانی اشباعی است که در این روش جمعیتهای بسیار زیادی از زنبورها را بوجود می آورند ( با قراردادن کندوها در باغها) که زنبورها به علت رقابت شدید برای تمامی گلهای موجود در مسافت پروازیشان مجبور به استفاده از گلهای کیوی می شوند.

تاريخچه و اهميت اقتصادي محصول كيوي

كيوي فروت بومي چين بوده و مركز اصلي آن Actinidia درسلسله جبال جنوب غربي چين است. مناطق انتشار جغرافيائي گونه‌هاي آن ازسيبري تا جنوب شرقي آسيا و از چين تا ژاپن مي‌باشد. در طول قرن اخير ميوه مذكور به ژاپن، روسيه، اروپا، آمريكا و نيوزيلند راه يافته است ولي كشت و كار تجارتي آن بعد ازسالهاي1960 توسعه يافته و اينك در سطح وسيعي در نيوزيلند، ژاپن، چين، روسيه، ايتاليا، فرانسه، بلژيك، آلمان، آفريقاي‌جنوبي و استراليا كشت مي‌گردد. در ايران منطقه كشت كيوي منحصر به سواحل درياي‌خزر بوده و در ساير مناطق محدوديتهاي اقليمي و  PH خاك تاكنون مانع از گسترش كشت آن شده است.

سابقه كشت كيوي در جهان

روبرت فورتون انگليسي درسال 1847  در سفر مطالعاتي به كشور چين، كيوي فروت را به عنوان يك ميوه خوراكي كشف كرد. در آغاز قرن بيستم(1906) مقداري بذر كيوي از چين به نيوزلند برده شده و توسط باغداري بنام آلكساندر آليسون مورد كشت قرار گرفت. درختان كيوي حاصل از بذرهاي مذكور درسال(1910) به بار نشستند و تمام ارقام كنوني كيوي در دنيا  غير از چين حاصل درختان مذكور است. باغداران نيوزيلندي پس از آنكه متوجه منافع اقتصادي آن شدند، اقدام به اصلاح روشهاي باغداري و توسعه ارقام و كوليتواريهاي آن شدند و درسال 1940 وقتي كه تعداد زيادي از باغهاي كيوي به محصول اقتصادي رسيدند، اهميت كشت و كار آن بيشتر ظاهر گرديد و از آن تاريخ توليد كيوي درنيوزلند بسرعت توسعه يافته است. دو نفراز كسانيكه در اين زمينه بيش از همه كوشش كرده وبه موفقيتهاي قابل توجهي دست يافتند بنامهاي Hayward Wright, Bruno just  مي‌باشند كه نسبت به پرورش و تكثير دو واريته مهم كيوي كه هم اكنون بيشترين سطح زير كشت باغهاي كيوي را تشكيل مي‌دهند اقدام نمودند كه با سم خود آنها هايوارد و برونو نامگذاري شده و شهرت جهاني يافتند. ميوه كيوي حدودا‌ً‌ درسالهاي 1847  به اروپا و سپس به آمريكا راه يافت كه ابتدا جنبه زينتي داشته است.

سابقه كشت كيوي در ايران :

براي اولين بار درسال 1347 آقاي مهندس ابراهيمي در يكي از ويلاهاي دره‌پشته رامسر دو اصله نهال كيوي را مشاهده نموده و تحت نظر قرارداد، سال بعد درخت ماده كيوي به بار نشست و اولين نمونه ميوه آن ظاهر گرديد. در زمستان همان سال يعني بهمن ماه 1350 سرماي سخت و برف سنگين مازندران را فراگرفت كه خسارات زيادي به درختان مركبات وارد كرد ولي هيچگونه لطمه‌اي به دو اصله درخت كيوي وارد نيامد. مقاومت درختان مذكور در مقابل سرماي طولاني وغير منتظره متخصصين و كارشناسان باغباني وزارت كشاورزي را متوجه سازگار بودن ميوه مذكور در منطقه مازندران نمود. كارشناسان FAO نيز درسال 1977 ( 1356 ه . ش ) طي گزارشي تحت عنوان طرح جامع تحقيقاتي باغباني ايران توصيه نمودند كه براي منطقه شمال ايران علاوه بر مركبات بايستي محصول مناسب ديگري نيز در نظر گرفته شود تا درسالهائي كه سرما به مركبات صدمه ميزند آن محصول بتواند تا حدودي جبران زيانهاي وارده را بنمايد و درهمان گزارش گياه كيوي را براي اين مقصود مناسب دانسته و ضمن معرفي ،لزوم انجام تحقيقات و بررسي در اين زمينه را ياد آوري نمودند.

در سالهاي 1356  و 1357  موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر با همكاري سازمان خوابار جهاني FAO  نسبت به وارد كردن واريته هاي اقتصادي كيوي از فرانسه و ايتاليا اقدام كرد كه در ايستگاه كشاورزي رامسر غرس گرديد. اين ارقام عبارتنـــد از پايه هاي ماده Haywad , Bruno, Abbott, Monty وهمچنين دو پايه نر Tomuti, Matua  كه منشاء و مبداء باغهاي كيوي در ايران مي‌باشند. از سال 1360 پرورش كيوي در سطح بزرگ در كشور آغاز گرديد و توسعه كشت آن همچنان ادامه دارد. از سال 1363  تكثير و توزيع نهال كيوي بين متقاضيان توسط بخش خصوصي آغاز شد و از سال 1366  بمنظور هماهنگي و افزايش كيفيت و كميت ميوه توليدي تشكلهايي با عضويت باغداران كيوي تشكيل گرديد. محصول كيوي بتدريج از سال 1367 وارد بازارهاي داخلي شد.

اهميت اقتصادي باغات كيوي

بطور كلي، بخش باغباني از ظرفيتهاي توليدي و صادراتي فراواني برخوردار است و مي‌تواند درسازمان تجارت جهاني WTO  حرفي براي گفتن داشته باشد. در حال حاضر حدود 15 هزار خانوار به كشت‌وكار كيوي اشتغال داشته و درصورت ايجاد صنايع تبديلي  ميزان  اشتغال وارزآوري اين محصول افزايش خواهديافت. اين بخش مزيت نسبي قابل قبولي نسبت به ساير بخشهاي توليدي نظير زراعت، محصولات دامي و حتي صنعت دارد. در زمينه باغباني قدرت، رقابت بسيار بالا بوده و محصولاتي نظيرگردو، فندق،  بادام، ‌پسته، زيتون و غيره با بهره گيري از تفاوت اقليم، تنوع ژنتيكي و نيروي كار نسبتاً ارزان قيمت از يك طرف و تقاضاي بازار جهاني و بالا بودن قيمت اين محصولات در جهان، اين امكان را به بخش باغباني مي‌دهد كه بسادگي در بازارهاي جهاني با محصولات مشابه به رقابت بپردازد و با اين پشتوانه به توسعه آن در كشور كمك كند. ميوه كيوي نيز در رديف محصولات فوق الذكر قرار گرفته و ميتواند در ارزآوري، اشتغال، سلامتي جامعه نقش بسزايي داشته باشد. قابل ذكر است كه  از لحاظ حجم توليد كيوي مقام چهارم جهان و درنيمكره شمالي در مقام دوم بعد از كشور ايتاليا قرار گرفته است. از نظر صادرات نيز ششمين كشور صادركننده در جهان مي‌باشد. تقاضاي مردم جهان براي خريد كيوي، ساليانه 4 ميليون تن است، در صورتي كه توليد آن در دنيا فقط 800  هزار تن است،  يعني فقط به 20 %  از تقاضاي جهان پاسخ داده مي‌شود،  بنابراين هنوز امكان زيادي براي ورود به بازارهاي جهاني وجود دارد.

امروزه كيوي كالايي كاملاً‌ اقتصادي تلقي مي‌شود و در مقايسه با ساير محصولات كشاورزي كه در شرايط آب وهوايي مشابه كيوي در كشور كشت مي‌شوند (نظير برنج و مركبات) بازدهي اقتصادي بالايي دارد و اين امكان نيز وجود دارد كه بتوانيم سالانه يك ميليارد دلار ارز براي كشور حاصل كنيم. اين ميوه در ايران نسبت به ساير كشورها از طعم خوبي برخوردار بوده و به لحاظ استفاده كم از سموم شيميايي (كشت ارگانيك) و همچنين از نظر زمان برداشت محصول درصورت رعايت استانداردهاي بسته‌بندي وافزايش توان حمل و نقل كشور مي‌تواند جايگاه خود را در بازارهاي جهاني مستحكم نمايد.

وضعيت توليد محصول كيوي در ايران :

اين ميوه در ايران از سال 1347  مورد توجه قرار گرفته و بعد از انجام تحقيقات مقدماتي توسط ايستگاه تحقيقات كشاورزي رامسر، بدليل داشتن مقاومت بيشتر به سرما نسبت به مركبات در شمال ايران بعنوان جايگزيني براي مركبات تائيد گرديده و بعد از ورود ارقام انتخاب شده و مناسب از كشورهاي ايتاليا و فرانسه بنامهاي هايوارد، ‌برونو، آبوت، ‌مانتي و ارقام نر توموري و ماتوا درسال 1363  عملاً بصورت تجارتي مورد توجه قرار گرفت. درحال حاضر اين ميوه درسه استان مازندران، گلستان و گيلان در حاشيه درياي خزر و اراضي مناسب كشت شده و هرساله بر سطح آن افزوده مي‌شود.

مناطق مستعد كشت در كشور :

درحال حاضر تنها قسمت كوچكي ازسواحل بحر خزر كه از آستارا تا ساري را در برمي‌گيرد براي استقرار باغهاي كيوي شرايط مساعدي دارند. شرايط مذكور نه تنها مربوط به وضعيت عوامل جوي از قبيل درجه حرارت، رطوبت نسبي، ارتفاع و پراكنش بارندگي است بلكه PH  خاك نيز در اين ارتباط نقش مهمي دارد زيرا تنها در اين نوار است كه خاكها تا حدودي اسيدي يا خنثي بوده و براي رشد و پرورش كيوي مناسب است. لذا گسترش باغهاي كيوي درسالهاي اخير در همين محدوده بوده و درساير مناطق ازجمله گيلان سطح كشت ناچيز مي‌باشد. به اين ترتيب محل استقرار باغهاي كيوي با ارقام فعلي باشرايط طبيعي انطباق كامل داشته و تنها درصورت در اختيار داشتن ارقام جديدي كه شرايط مختلف آب وهوايي را تحمل نمايند، امكان گسترش كشت در ساير مناطق نيز خواهد بود.

پراكنش و سطح زيركشت، توليد و عملكرد محصول كيوي :

با توجه به تحقيقات انجام گرفته، شرايط آب وهوايي و خاكي مناسب براي كشت اين محصول فقط در استانهاي شمالي كشور، مازندران، ‌گيلان و گلستان فراهم است و در ساير استانها بدليل رطوبت نسبي كم، سرماي زمستان و بالا بودن PH  خاك كشت اين محصـــول امكان پذير نمي‌باشد.

 طبق آمارنامه وزارت كشاورزي درسال 1387 سطح زير كشت، ميزان توليد وعملكرد اين محصول در استانهاي فوق الذكر بشرح جدول زير است :

سطح زيركشت،ميزان توليد وعملكرد محصول كيوي درسال زراعي1387



سطح كشت باغات (هكتار)

ميزان توليد


(كيلوگرم درهكتار)

































نوشته شده توسط بابک در ساعت 16:16 | لینک  |